Բյուրակն (byurie) wrote,
Բյուրակն
byurie

«Մենք պետք է խոսենք Քեվինի մասին» (Լայոնել Շրիվեր, գիրքը և թե ինչ կապ ուներ Քեվինի` հայ լինելը)

Կյանքում մտքովս չէր անցնի ժամանակակից ամերիկացի կին գրողի ևս մեկ գիրք կարդալ, եթե, իհարկե, գրականությունից հասկացող որևէ մեկը խորհուրդ չտար: «Քեվինը» լրիվ ուրիշ դեպք է: Դեկտեմբերին ֆիլմը տեսա: Գերազանց ֆիլմով հիանալու փոխարեն ֆիքսվել էի այն հարցի վրա, թե ինչու է գլխավոր հերոսուհու` դպրոցում մասսայական սպանություն կատարած տղայի մոր, ազգանունը Խաչատուրյան: Արդյոք հեղինակն ինչ-որ բա՞ն է ուզեցել դրանով ասել, որը ֆիլմի սցենարիստը չի հասկացել ու պարզապես դուրս է թողել:

Սկզբում զանազան հոդվածներ կարդացի: Մի տեղ հեղինակը նշում էր, որ Ամերիկայում բոլորն ինչ-որ տեղից եկած են, հետևաբար իր հերոսուհին էլ պետք է «ինչ-որ տեղից եկած լիներ», ու ընտրեց հայ լինելը: Արդյոք իրեն փորձում էր արդարացնե՞լ հեղինակը` իսկական պատճառը թաքցնելու համար: Մի ուրիշ տեղ մի հայ գրել էր, որ Քեվինը Ցեղասպանության ստեղծած հրեշն է, ինչն անհեթեթ թվաց: Եթե հեղինակը, այնուամենայնիվ, պատահաբար չէր Քեվինի մորը հայ սարքել, ապա, իմ պատկերացմամբ, նրա ասելիքը միայն հետևյալն էր. «Տեսեք հայ մայրերն ինչպես են դաստիարակում իրենց երեխաներին»: 

Հասկացա, որ մինչև գիրքը չկարդամ, չեմ պարզի` ինչու հենց Խաչատուրյան:

Այսքան ուշ կարդալուս պատճառը միայն այն էր, որ գիրքը չէի ճարում. գրադարանում միշտ ձեռքի վրա էր, խանութներում էլ արդեն վաճառված էր լինում: Բա ինչ, հաջողված ֆիլմ կա դրա հիման վրա: 

«Քեվինը» նամակների հավաքածու է, որոնց հեղինակը Էվա Խաչատուրյանն է և գրում է իր ամուսնուն` Ֆրենքլինին: Նրանց որդին` Քեվինը, դպրոցում զանգվածային սպանություն է կատարել ու բանտում է: Էվան պատմում է Քեվինի ողջ կյանքը` սկսած հղիության պլանավորումը, մինչև սպանությունն ու երկու տարի բանտում անցկացնելը:

Գիրքը կարդալուց հետո պիտի ասեմ, որ հիմա արդեն հավատում եմ հեղինակին. իսկապես պատահական էր ընտրել Խաչատուրյան ազգանունը: Ճիշտ է` գրքում հայկական մշակույթի ու պատմության հետ կապված տարբեր նախադասություններ կային, բայց դրանք ոնց որ Վիքիից հանած կամ ինչ-որ մեկից թռուցիկ կերպով պարզած փաստեր լինեին:

Հեղինակը սկզբում Ցեղասպանություն բառը չի օգտագործում: Ամեն տեղ կոտորած, ջարդ ու նման այլ հոմանիշներ են: Վերջում երևի գլխի է ընկնում, որ ինչքան էլ ավելորդ զգուշավորություն ցուցաբերի, հայ գրական հերոսը հաստատ չէր խուսափի այդ բառն օգտագործելուց: Դրա համար վերջին էջերում մի քանի տեղ գրում է:

Նաև չգիտի, որ հայերը երբեք իրենք իրենց ուղղափառ չեն կոչում: Ամեն տեղ խոսվում էր Հայ ուղղափառ, ոչ թե առաքելական եկեղեցու մասին:

Հայերի մասին փաստերը շատ անկապ էր խցկում: Ոնց որ Վիքիի նախադասություններով նամակ կազմեր: Ասենք, Ջեք Գևորգյանի մասին են խոսում: Հերոսուհին բացատրում է, թե ով է Ջեք Գևորգյանը, չնայած երևում է, որ վերևում ներկայացված երկխոսության մեջ Ֆրենքլինը շատ լավ էլ գիտի նրա` ով լինելը: 

Գրքի միակ նախադասությունը, որը ստիպում է մտածել, որ, այնուամենայնիվ, Վիքիից բացի ուրիշ աղբյուր էլ է ունեցել հեղինակը, հետևյալն է. «Հայերը տառապելու տաղանդ ունեն»:

Այս ամենը պարզելուց հետո հասկացա, որ ֆիլմի ուժեղ կողմերից մեկն էլ այն է, որ Էվայի հայ լինելն արհամարհվել է, որովհետև դա բնավ էական չէր, ու էդ պատահական փաստերը ոչ թե զարդարում էին գիրքը, այլ ավելորդություններ էին:

Հիմա գրական ստեղծագործության մասին ընդհանրապես: Տեղ-տեղ ահագին թույլ էր: Իսկական ամերիկացի կնոջ նվվոց էր, որն իր երեխային չի սիրում (ու դա փոխադարձ է): Կարդալիս մտածում էի` էս հեղինակը հաստատ երեխա չունի, էս գրքով արդարանում է, թե ինչու չունի: Հետո իմացա, որ իսկապես էդպես է. նույնիսկ ինքն է խոստովանել: Տեղ-տեղ նույնիսկ ահավոր անբնական էր կամ ձգած` լիքը անհարկի մանր-մունր պատմություններով կամ վերլուծություններով:

Գրքի դրական կողմերից մեկն այն էր, որ հենց սկզբից էլ խոսվում էր Քեվինի կատարած սպանության մասին, ոչ թե խորհրդավորությամբ պատում մինչև վերջ: Այնուամենայնիվ, այնպես էր գրված, որ մտածում էիր` Ֆրենքլինից ամուսնալուծվել է, ու դրանով ֆիլմն ու գիրքը տարբերվում են իրարից: Բայց չէ... իրականում նույն լուծումն էր, ինչից մի քիչ հիասթափվեցի, բայց հետո հանգստացա, երբ տեսա, որ ճշմարտությունը բացահայտելուց հետո, այնուամենայնիվ, շարունակում է էնպիսի տոնով գրել, իբր Ֆրենքլինը կենդանի է:

Ստեղծագործության բարձրացրած հիմնական հարցը հետևյալն է. արդյոք Էվայի անտարբերությու՞նն էր պատճառը, որ Քեվինը մարդասպան դարձավ, թե՞ Քեվինը հենց բնածին հրեշ էր ու հենց իր ներսից էր, որ դեռ նորածին ժամանակ հրաժարվում էր մոր կուրծքը վերցնել: Ըստ էության, հեղինակն այդպես էլ պատասխան չի տալիս, հետևաբար անիմաստ է եզրակացություններ անել (ինչը սխալմամբ շատերը փորձում են անել):

Ամենաուժեղ կողմը, պիտի ասեմ, Քեվինի կերպարն էր: Շատ լավ էր ստեղծել ոչնչով չհետաքրքրվող, բոլորին դիտավորյալ վնասող, բայց ճարպկորեն անմեղ երևացող տղային: Սպանության տեսարանը շատ մանրամասն էր նկարագրել, անիմաստ էր, բայց կարծում եմ` բուն ձևը լավ էր մտածել:

Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կգնահատեմ միջին: Սա այն եզակի դեպքերից է, որ ֆիլմը շատ ավելի լավն է:
Tags: Գրքեր
Subscribe

  • Մենք, որ հանգիստ էինք

    Ինձ հարցնում են՝ ոնց ես։ Պատասխանում եմ, որ մենք բոլորս նույնն ենք հիմա, որ մեկս մի քիչ շատ, մյուսս մի քիչ քիչ, բայց գժված ենք ու խառնված, ու որ…

  • Այդ հեռու ու մոտիկ Երևանը

    Ինչ֊որ զուգահեռ իրականության մեջ ես պիտի հիմա Երևանում լինեի, մերոնց հետ նստած պիտի մամայիս ծնունդը նշեինք, պիտի պապս գար, նեղանար, որ ավելի շուտ…

  • Ինժեներների ու թամադաների երկիրը

    Նիկոլ Փաշինյանն ու իր կառավարությունը մի անգամ չէ, որ ԱյԹի ոլորտի վրա շեշտադրումներ է արել։ Բայց երևի առաջին անգամ էր, որ հումանիտար ու մնացած…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 3 comments