?

Log in

No account? Create an account

[sticky post] Հայալեզու ակտիվ բլոգներ

Վերջին ժամանակներս հայկական բլոգոլորտն ահագին ակտիվացել է թե՛ գրառումներով, թե՛ քննարկումներով։ Այստեղ կտեղադրեմ և պարբերաբար կթարմացնեմ հայերեն ակտիվ բլոգների հասցեները: Եթե գիտեք ակտիվ բլոգներ, որոնք այստեղ հիշատակված չեն, կարող եք մեկնաբանություն թողնել կամ այլ միջոցով ինձ տեղեկացնել, ու ես կթարմացնեմ ցուցակը։

Մատեան ծլնգութեան․ լաչառ հեռախոսի ծլնգոցներ

Անուկապատում․ մի նապի օրագիր

Ուրիշ բաներ․ my alternative blog

Chaotic insomniac. Ա՜խ, թե նորից գտնեմ ճամփան դեպի էնտե՜ղ, դեպի տու՜ն

iparika

Մի օր․ մի օրվա կամ մի կյանքի պատմություն

Ոմն թափառական

Կարուսել․ ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Պիտակներ:

Flag Counter
Երբ դեռ դպրոցական էի, մեր հարևանի աղջիկը հաճախ էր դասագրքերն ու տետրերը ձեռքին գալիս ինձ մոտ, որ տնայինները գրեմ։ Ընդհանրապես, մեր հարևանները հայտնի էին սերնդեսերունդ իրենց ոչ փայլուն մտավոր ունակություններով, իսկ մերը հայտնի էր իր ակադեմիական հաջողություններով։ Դրա համար մեր ընտանիքի՝ իրենց տնայիններն անելը սերնդեսերունդ փոխանցվում էր։ Բայց երբ մեր հարևանի աղջիկը դասագրքերով ու տետրերով գալիս էր մեր տուն, նրա տնայինները չէի գրում։ Նստում էի կողքը ու երբեմն ժամերով դասը բացատրում էնքան, մինչև մաթեմատիկայի գոնե պարզագույն, երբեմն էլ միջին բարդության վարժությունները կարողանում էր գրել կամ հայերենից շարադրություն հիշեցնող ինչ֊որ տեքստ էր ստանում։ Իհարկե, երբեք տնայինների համար «գերազանց» չէր ստանում, բայց ստացած «3»֊ներն ու «4»֊երը լրիվ իր վաստակածն էին։
Ես էս դեպքը հիշում եմ ամեն անգամ, երբ հանդիպում եմ «թույլ» ուսանողի։ Յոենսուում դասավանդելիս ինձ մոտ էր եկել Խրոնինգենի կոորդինատորն ու հարցնում էր, թե ովքեր են «թույլ» ուսանողները, որ լրացուցիչ ուշադրություն դարձնեն։ Ես հերթով թվարկեցի բոլոր ուսանողների ուժեղ ու թույլ կողմերը ու մի քանի անգամ շեշտեցի, որ կուրսում թույլ ուսանող որպես էդպիսին չկա ու որ ոմանց ցածր գնահատականները մի շարք այլ գործոններով են պայմանավորված (եվրոպական կրթական համակարգին ու մասնավորապես ֆիննականին անծանոթ լինելը, նոր երկիր տեղափոխվելու պատճառով ադապտացիայի խնդիրները, հոգեկան խնդիրները, ինքնավստահության խնդիրները և այլն), ու խնդրեցի, որ հատկապես այս հարցերում ուշադիր լինեն։
Բայց իմ փորձերը ձախողվեցին, ու մտավախությունս, ցավոք, արդարացավ, որովհետև ուսանողներիցս առնվազն մեկը դասակարգվեց որպես «թույլ»։ Ինչ խոսք, իր բոլոր փորձերն էդպիսի տպավորություն չթողնելու բավական խղճուկ էին ու անհաջող. արևմտաեվրոպական կրթական համակարգին ծանոթ չլինելով՝ ահագին ջանքեր էին պահանջվում նրանից էդ համակարգին ինտեգրվելու ու տպավորություն թողնելու համար, բայց ինքն էնքան ուրիշ աշխարհից էր եկել, որ էդ ինտեգրումը մի քանի ամսում տեղի չէր ունենալու։
Յոենսուում էդ բոլորը տեսնում էի ու իմ աշխատանքային պարտականություններից դուրս գալով՝ փորձում էի օգնել նրան։ Մասնավորապես, քննություններից մեկից անընդհատ կտրվում էր (ընդ որում, առանց գնահատականի քննություն էր, ուղղակի պետք էր ստանալ կիսամյակն ավարտուն համարելու համար)։ Ու շատ լավ գիտեի, որ էդպես էլ անվերջ կտրվելու էր, որովհետև առարկայի նյութերն օնլայն էին գրեթե առանց կոնտակտային դասավանդման։ Դրան էլ գումարենք առարկայից նախնական գիտելիքների իսպառ բացակայությունը։ Ու առարկան պարզապես դարձել էր իսկական մղձավանջ նրա համար։ Դրա պատճառով գիշերները չէր քնում, մյուս առարկաների վրա կենտրոնանալ չէր կարողանում, ամբողջ օրը լացում էր։ Մի անգամ էլ էդպես լացելով ինձ մոտ եկավ։ Հանգստացրի, նստեցի հետը, մի ժամում առարկայի ամբողջ նյութը բացատրեցի։ Հաջորդ օրը քննությունը ստացավ, ու ուսերից մի հսկայական բեռ ընկավ։
Չնայած էս բոլոր դժվարություններին, ես բնավ էս ուսանողիս «թույլ» չէի անվանի։ Ինքը լիքը ուժեղ կողմեր ուներ. լիարժեք տիրապետում էր երկու գրեթե իրար հետ կապ չունեցող թեմաների ողջ տեսությանը, ու թեև մյուսների պես վարժ չէր ակադեմիական տեքստ գրելիս (մի քիչ անգլերենն էր կաղում, ու որոշ չոր օրենքների չէր տիրապետում), բայց մտքերը շատ հետաքրքիր էր կառուցում, էնպես, որ էսսեները կլանված կարդում էի։ Շշմելու բան էր. իրոք հատուկ տաղանդ է պետք ակադեմիական տեքստերն էնպես գրելու համար, որ թե՛ ակադեմիական մնան, թե՛ հավեսով ընթերցվեն։
Բայց Խրոնինգենում սովորություն կա ուսանողների ուժեղ կողմերը ոտնատակ անելու ու թույլ կողմերի համար նրանց պատժելու։ Ժամանակին նույնն ինձ հետ են արել. ինձ հետաքրքրող բոլոր թեմաները հերթով հողին են հավասարեցվել, իսկ պրոյեկտներումս «պատժվել» եմ լեզվաբանական կրթություն չունենալու համար։ Հիմա մտածում եմ, թե որքան թե՛ ես, թե՛ համալսարանը կշահեր, եթե ինձ լեզվաբան չլինելու համար պատժելու փոխարեն քաջալերեին բժշկական գիտելիքներս ներդնել պրոյեկտներիս մեջ (իսկ ուսումնական ծրագիրը դրա հնարավորությունը տալիս է)։
Նույն ուսանողս հիմա էդ վիճակում է։ Շատ խիստ պատժվել է որոշակի հմտությունների չտիրապետելու համար, որոնք եվրոպացի ուսանողներն ունեն, որովհետև մի քանի տարի նույն համակարգում սովորել են։ Իսկ երբ պրոյեկտ անելու համար բարձրաձայնել է իրեն հետաքրքրող թեման, միանգամից խորը արհամարհանքի է արժանացել, ու առաջարկել են փոխել թեման՝ հարմարեցնելով իրենց հետաքրքրություններին (էստեղ էլ հատուկ նշեմ, որ ուսանողի թեման դուրս չէր գալիս դասավանդվող առարկաների սահմաններից), ու հիմա ինքը լրիվ տագնապային վիճակում չգիտի՝ ինչ անի։
Ահավոր ափսոսանք եմ ապրում։ Այս ուսանողը կարող է մեր ոլորտի մի կոնկրետ ենթաոլորտում հրաշալիագույն գիտնական դառնալ, եթե միայն թույլ տան խորանալ իր թեմայի մեջ։ Բայց փոխարենը խցկում են մեկ այլ ենթաոլորտ, որն իրեն շատ չի հետաքրքրում, որտեղ իր ուժեղ կողմերը չեն դրսևորվելու ու որտեղ լիքը հրաշալիագույն գիտնականներ արդեն կան։
Ես չգիտեմ՝ արդյոք ճի՞շտ է այսպես։ Ճի՞շտ է կրթական համակարգում մարդկանց էսպես նվաստացնելը ու ճի՞շտ է ժամանակ տրամադրելու փոխարեն աշակերտներին ու ուսանողներին բաժանել «ուժեղների» ու «թույլերի», ու վերջիններիս պատժել առաջինների արդյունքները չցուցաբերելու համար։ Արդյոք մենք բոլորս որպես հասարակություն ու անհատներն իրենք ավելի շատ չէի՞նք շահի, եթե բոլորի ուժեղ կողմերը գնահատվեին ու ջրի երես հանվեին, ոչ թե ճնշվեին ու ոչնչացվեին, իսկ թույլ կողմերի վրա աշխատանք տարվեր, բայց որևէ մեկը չպատժվեր դրանց համար (ի վերջո, նշածս ուսանողը գիտի իր թույլ կողմերն ու աշխատում է դրանց վրա, բայց արդյունքի հասնելու համար ժամանակ է պետք, իսկ դասերը խեղդում են)։

Պիտակներ:

Flag Counter

Էս հարցից մինչև հոգուս խորքը զզվել եմ։ Սկսած PhD֊իս հարցազրույցից մինչև էսօր անընդհատ էս հարցը հնչում է՛լ հարցազրույցների, է՛լ զանազան խորհրդատվությունների ժամանակ։ Որոշ տեղերում էլ պոստդոկի դիմելիս առանձին փաստաթուղթ պետք է կցեի դիմումիս, որտեղ մանրամասն նկարագրում էի, թե որտեղ եմ լինելու հինգ տարի անց ու ինչպիսի քայլերով եմ հասնելու դրան։

Ամեն անգամ հարցին պատասխանելիս ֆանտազիայիս զոռ եմ տալիս, սիրուն֊սիրուն մտքեր շարադրում, հնարավորության դեպքում նույնիսկ գաղափարներս պատկերների տեսքով ներկայացնում։ Այսօր էլ վորքշոփի ժամանակ նույն առաջադրանքը տվեցին։ Պիտի քսան րոպե նստեինք, մտածեինք, գրեինք, հազար ու մի հարցի պատասխանեինք, հետո էլ խմբով ևս կես ժամ քննարկեինք, կողքից ֆիդբեք լսեինք, թե ինչը ստրատեգիական քայլ կլինի։

Անգամ այդ ամենն անելուց հետո ես իսկապես չգիտեմ, թե որտեղ եմ լինելու։ Ես ամեն օր միտքս փոխում եմ, ամեն օր մի նոր բան եմ մոգոնում։ Դա չի նշանակում, թե որևէ բան ավարտին չեմ հասցնում։ Ո՜չ, հասցնում եմ, բայց հետո միանգամից նորն եմ սկսում, հաճախ՝ հնի հետ ընդհանրապես կապ չունեցող մի բան։ Ես չունեմ մեծ երազանքներ, չունեմ մեծ նպատակներ։ Ապրում եմ միայն այսօրվա օրով, հաճույք ստանում այսօրվա աշխատանքիցս ու փոքր քայլերով առաջ գնում։

Եթե ինձ հինգ տարի առաջ հարցնեին, թե որտեղ եմ տեսնում ինձ հինգ տարի անց, երևի կպատասխանեի Հայաստանի մի որևէ գյուղում հոգեբուժությամբ զբաղվելիս, ընտանիք֊երեխաներով, խախանդ ապրելիս։ Իմ ամենավառ երևակայությունն անգամ ինձ չէր տանի Օրհուսում պոստդոկի։

Երբ ընդամենը մի քանի ամիս անց PhD֊ի հարցազրույցիս ժամանակ հարցրին, թե որտեղ եմ տեսնում ինձ հինգ տարի անց, ասացի՝ պոստդոկ անելիս։ Դժգոհ էին, որ մանրամասներ չտվեցի, որ պատասխանս կոնկրետ չէր ու որ կոնկրետ նպատակներ չունեի։ Բայց հինգ տարի անց ոնց որ թե շատ չեմ շեղվել պլաններիցս, չէ՞։

Նույն կերպ հիմիկվա ղեկավարս ոչ մի կերպ չի կարողանում ինձնից դուրս քաշել, թե որտեղ եմ ինձ տեսնում հինգ տարի անց։ Ախր ապագան ինձ համար իրոք մշուշոտ է, ու անկեղծ ասած մեծ պլաններ կազմելը տրամադրությունս գցում է, մոտիվացիաս պակասացնում ու ինձ մեծ ճնշման տակ դնում։ Գուցե պարզապես բավարարվեմ հաջորդ քա՞յլս պլանավորելով։

Վերջին հինգ տարիների ընթացքում միայն մի բան եմ սովորել իմ մասին. իմ հետաքրքրությունների շրջանակը չափազանց լայն է, աշխատանքային նախընտրություններս՝ ճկուն։ Ու թեև չգիտեմ, թե որտեղ եմ լինելու հինգ տարի անց, միայն մի բանում եմ վստահ. որոշումներիս համար չեմ փոշմանելու։

Պիտակներ:

Flag Counter

Քո երկիրը

Օրհուսում գրողների մի նոր խումբ է ստեղծվել։ Էսօր առաջին հանդիպումն էր, որի ընթացքում լիքը զրույցներից բացի նաև մի փոքր վարժություն արեցինք։ Էս էլ իմ գրածն է՝ թարգմանված հայերեն։

- Քո երկիրը մահմեդակա՞ն է։
- Ինչպիսի՞ն է կլիման քո երկրում։
- Ի՞նչ լեզվով են խոսում քո երկրում։
Քո երկիրը․ ասես այն անուն ու տեղ չունի ու այնքան անկարևոր է, որ մարդիկ չեն էլ բարեհաճում անունը հիշել։
Երբ ինչ-որ մեկն ասում է՝ քո երկիրը, ինձ թվում է՝ պարզապես քաղաքավարություն են անում։ Ես անտեսանելի եմ դառնում, փոքրանում, կորցնում դեմքս ու արժեքս, զրուցելու համար անպիտան դառնում և սկսում եմ կարճ պատասխաններ տալ, որ զրույցը դադարի։ Որովհետև երբ այն կոչվում է քո երկիր, նշանակում է՝ պարզապես սմոլ թոք ես անում, իսկ երբ մեկն իսկական անունն է գործածում, նշանակում է անկեղծորեն հետաքրքրված են, իսկապես ուզում են ճանաչել քեզ։
Բայց որ ավելի վատ է, երբեմն քո երկիրը փոխարինվում է Ալբանիայով, Ռումինիայով կամ նույնիսկ Ադրբեջանով։ Ուղղում ես նրանց։ Ներողություն են խնդրում։ Խոստովանում են, որ աշխարհագրությունից վատ են։ Բոլորն էլ աշխարհագրությունից վատ են, երբ խոսքը իմ երկրի մասին է։
Ես չգիտեմ՝ որն է իմ երկիրը։ Ես հայկական անձնագիր ունեմ, ծնողներս հայ են։ Բայց ես ծնվել եմ մի երկրում, որն այլևս գոյություն չունի, մի քաղաքում, որն այսօր մի պետության մայրաքաղաք է, որտեղ չափահաս տարիքում ոտք չեմ դրել։ Ես ինքս ինձ գտել եմ Չեխիայում։ Դեպրեսվել եմ Գերմանիայում։ Ուժասպառ եմ եղել Ֆինլանդիայում։ Ազատությունը զգացել եմ Նիդեռլանդներում։ Երգել եմ Իռլանդիայում։ Սիրտս կոտրվել է Իսլանդիայում, ապաքինվել՝ Մալթայում։ Սիրել եմ Դանիայում։ Իսկ իմ տունը Կոպենհագենի արևմուտքում Թոնդերգեյդ տասնմեկ հասցեի մի պստիկ բնակարան է, որտեղ մեր հայկական-դանիական աշխարհն ենք ստեղծել։

Այնպես որ, եթե մյուս անգամ հիշատակեք քո երկիրը, հարցնելու եմ՝ որ մեկը։

Flag Counter

Սերժի հրաժարականից մի քանի օր անց Երևանում էի։ Այցելությունս կարճ էր, չհասցրի բոլորին նորմալ տեսնել, բայց ընկերներիցս ում հետ էլ որ խոսում էի, ասում էին՝ մտքները փոխել են, էլ չեն արտագաղթելու։ Հետո ինձ էին հարցնում․

— Հետ կգա՞ս Հայաստան։

Մոտ ընկերներս այս չորս տարիների ընթացքում այս հարցն առաջին անգամ էին տալիս, որովհետև երբեք չէին մոռանում, թե ինչպես երազանքներով լցված Եվրոպայից վերադարձա Հայաստան` փորձելով մարզերում աշխատանք գտնել կամ գիտությամբ զբաղվել, ու ինչպես երազանքներս հատիկ-հատիկ փշրվեցին։ Ընդամենը կես տարի անց նորից գնացի՝ այս անգամ իսկապես համոզված լինելով, որ այլևս երբեք չեմ վերադառնալու։

Բայց հեղափոխությունից հետո առաջին անգամ այդ հարցը նաև ինքս ինձ տվեցի, իսկ հետո նաև մեկ այլ հարց տվեցի․ «Իսկ ինչու՞ հետ գամ»։ Ու ես մենակ չեմ։ Կուլիսների հետևում Հայաստանից հեռացած շատերս քննարկում ենք հետ գնալու հավանականության մասին, բայց ոչ մեկս ճամպրուկները չի հավաքելու ու վաղը Հայաստան գնա։

Բայց նոր իշխանությունները շարունակում են ներգաղթի կոչեր անել։ Ֆեյսբուքյան բազմաթիվ օգտատերեր հորդորում են «հենց հիմա Հայաստան վերադառնալ»։ Իսկ մենք՝ արտերկրում ապրող բազմաթիվ հայերս, ուղղակի շրջանցում ենք այդ զրույցները, որովհետև գիտենք, որ հենց հիմա չենք ներգաղթելու, ոչ էլ մյուս տարի, ոչ էլ գուցե հինգ տարի անց։ Եվ նույնիսկ ամբողջ օրն էկրաններից կախված մնալն ու հերթով բոլոր լրատվամիջոցների կայքերը մտնելը, հեղափոխության, իսկ հետո նաև նոր իշխանությունների ամեն քայլին հետևելն ու քննարկելը չի նպաստում, որ ամեն ինչ թողնենք ու հետ գանք Հայաստան։

Ընդհանրապես, Հայաստանից հեռանալը շատերիս համար դժվար որոշում է եղել։ Երբ չորս տարի առաջ չափահաս տարիքում երկրորդ անգամ էի ամեն ինչ թողնում ու գնում, ինքս ինձ համոզում էի, որ Հայաստանի հետ կապս կպահեմ։ Ու մինչև հիմա պահում եմ՝ տարին երկու անգամ Հայաստան գալով, հետևելով էնտեղի քաղաքական կյանքին։ Թեև դեռ այն ժամանակ գիտեի, որ այս անգամ երկիրը փոխելու ոչ մի ռոմանտիկ գաղափար ինձ այլևս Հայաստան չի բերի, պատկերացում անգամ չունեի, թե որքան դժվար է լինելու ներգթաղթելու մասին մտածելը։

Մեզնից շատերը Հայաստանից հեռացել են բավական երիտասարդ տարիքում ու արտերկրում մի ամբողջ կյանք կառուցել։ Ոմանք երեխաներ ունեն, որոնք դպրոց են հաճախում։ Հայաստան վերադառնալ կնշանակի թողնել էս բոլորը, վտանգել սեփական և երեխաների ապագան ու գալ մի երկիր, որը ոչ ոք չգիտի՝ ուր է գնում, որտեղ առայժմ հեռանկար չկա, ու չգիտես՝ ինչպես ես գոյատևելու։

Ինձ համար ներգաղթել կնշանակի ինձ հետ բերել դանիացի ընկերոջս, որը պետք է հրաժարվի իր պետության առաջարկած ապահովության բոլոր օղակներից ու ինձ հետ նետվի դեպի անորոշը, դեպի մի երկիր, որի լեզուն չգիտի, որտեղ իր համար նույնիսկ ավելի դժվար է լինելու, քան ինձ համար, ու որի ներգաղթի կոչերը, միևնույն է, իրեն ուղղված չեն։

Իսկ որ ավելի վատ է, մեզ՝ դրսում ապրող ՀՀ քաղաքացիներիս, վաղուց զրկել են ընտրություններին մասնակցելու հնարավորությունից։ Նիկոլ Փաշինյանի՝ ընտրական օրենսգրքում արվելիք փոփոխությունների մասին կցկտուր հայտարարություններից հասկանում ենք, որ այդ հնարավորությունը վերականգնելու հարցը չի քննարկվում։ Սոցցանցերում շատերը պնդում են, որ սխալ կլինի, որ դրսում գտնվող ՀՀ քաղաքացիները կարողանան ընտրել, որովհետև իրենց ընտրության հետևանքներն իրենք անմիջապես չեն կրելու, որովհետև կտրված են հայկական իրականությունից, որովհետև այսպես ու այնպես։ Իսկ ներգաղթելու դեպքում կրելու ենք, չէ՞, մեր որոշման հետևանքները։ Ու այդ հետևանքները մենք ենք կրելու, չէ՞, ոչ թե ներգաղթի կոչեր հնչեցնողերը։

Ժողովրդավարության մասին երազող հեղափոխականները հանկարծ նույն պետության քաղաքացիների մի ստվար զանգվածի ավելի պակաս քաղաքացի են համարում՝ համոզված լինելով, որ ընտրություններին մասնակցելու իրավունք չունեն։ Մենք բոլորս դրսում հայտնվել ենք, որովհետև Հայաստանում աշխատանք չկար, որովհետև գիտություն չկար, կրթություն չկար, առողջապահություն չկար, արդարություն չկար ու էլի շատ բաներ չկային։ Ու էս բոլորը կեղծված ընտրությունների անուղղակի հետևանքներն էին։ Մենք ընտրել ուզում ենք, որովհետև պարզապես ՀՀ քաղաքացի ենք ու ուզում ենք մասնակցել ժողովրդավարական գործընթացներին այն երկրում, որի քաղաքացի ենք, որովհետև մի օր կարող ենք կրել մեր ընտրության հետևանքները, որովհետև այդ ընտրությունն է որոշելու՝ վաղը Հայաստանում հեռանկար կլինի՞, թե՞ չէ։

Եթե իսկապես ցանկություն կա ՀՀԿ-ի իշխանության տարիների ժողովրդագրական աղետը վերականգնելու, ուրեմն ներգաղթը պիտի կոչերով չլինի․ ի վերջո, ՀՀԿ-ն արտագաղթի կոչեր չէր անում, այլ ամեն ինչ անում էր, որ չուզենանք Հայաստանում մնալ, ուրեմն նոր իշխանություններն էլ պետք է ամեն ինչ անեն, որ ուզենանք վերադառնալ։ Եվ ի վերջո, ներգաղթը չպետք է սահմանափակվի դրսում ապրող հայերով։ Եթե Հայաստանում իսկապես սեր և հանդուրժողականություն լինի, կգան նաև այլազգիներ, կգան ուսանողներ, բժիշկներ, ծրագրավորողներ, արվեստագետներ ու գիտնականներ։ Կգան մերժվածներ, պատերազմից փախչողներ, աղքատներ ու թոշակառուներ։

Իսկ մինչ այդ մեզ մնում է միայն հետևել ուղիղ եթերներին ու Հայաստան վերադառնալու մասին հարցերին խուսափողական պատասխան տալ։

Պիտակներ:

Flag Counter

Մարդահամար

Ուլուանան հրավիրեց միանալու հայկական բլոգոսֆերայի մարդահամարին։

Վերջին ժամանակներս այս կողմերում համատարած պասիվություն է տիրում, ու մարդահամարի նպատակն է պարզել, թե ովքեր են կարդում մեր բլոգային գրառումները։

Այսպիսով, եթե կարդում ես այս գրառումը, կարող ես մեկնաբանություն թողնել այստեղ, նույնիսկ եթե գրանցված անդամ չես։ Շատ շնորհակալ կլինեմ։

Այս գրառումը հատուկ մնացած գրառումներիս պես ֆեյսբուքում և այլ հարթակներում չեմ տարածում, որովհետև ուզում եմ պարզել, թե ովքեր են բլոգս կարդում առանց ֆեյսբուքում հղումներ նկատելու։

Հաջորդն առաջարկում եմ Srtik֊ին մարդահամար անցկացնել։

Flag Counter

Մի երկու խոսք դանիերենի մասին

Դանիերենը գերմանական լեզու է, ինչպես օրինակ անգլերեն ու շվեդերենը, բայց ունի որոշակի առանձնահատկություններ, որոնց պատճառով շատերը դժվարանում են այն սովորել։ Առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ բաղաձայնները գնալով վերանում են այս լեզվում, ինչը լեզուն դարձնում է բավական դժվար հասկանալի․ բաղաձայնները սովորաբար լեզվի իմաստային կրիչներն են։ Դանիերենը երեսուն ձայնավոր ունի, որոնցից ոչ բոլորն են մեր ականջին ընկալելի։

Մեկ այլ առանձնահատկություն է գրավոր ու բանավոր լեզուների կիլոմետրերով հեռու լինելը։ Ուղղագրական կոնկրետ կանոններ չկան։ Ու դրա պատճառով լեզուն սովորելիս ոչ թե գրավորն ու բանավորն իրար լրացնում են, այլ կարծես սովորում ես երկու առանձին լեզու։

Այս ամենին գումարենք նաև, որ դանիերենը համարվում է «անհյուրընկալ» լեզու․ լեզվակիրներն օտար առոգանությունները դժվարությամբ են հասկանում։

Առաջին տարի․ մոտիվացիա ու դրա կորուստը

Իմ PhD-ի հայտարարության մեջ բազմաթիվ պահանջներից մեկն այն էր, որ հարմար թեկնածուն կա՛մ պետք է դանիերեն իմանա, կա՛մ այն սովորելու պատրաստակամություն ունենա։ Լեզուն ի՞նչ է, որ չսովորեմ։ Հարցազրույցի ժամանակ էդպես էլ ասացի, պատմեցի բազմաթիվ լեզուներ սովորելու փորձիս մասին ու կարծես բոլորին համոզեցի, որ վաղ թե ուշ սահուն խոսելու եմ դանիերեն։

Չորս տարի առաջ, երբ ոտք դրեցի Կոպենհագեն, առաջին բաներից մեկը, որ արեցի, լեզվի դասերին գրանցվելն էր։ Պիտի մի ամիս սպասեի մինչև սկսնակների հաջորդ խումբը բացվեր։ Այն ժամանակ մի ամիսը հսկայական ժամանակ էր թվում․ դանիերեն սովորելս ամբողջ մի ամսով հետաձգվում էր։ Հետո էլ պիտի արանքում ամառային արձակուրդ լիներ․ երկու ամիս էլ էստեղ ենք կորցնում։ Իսկ ես սարսափելի անհամբեր էի․ միամտորեն հավատում էի, որ մի տարում սահուն խոսելու եմ, ու այդ ընդմիջումներն այդ մի տարուց խլված ժամանակ էին։

Billedresultat for learning danish funny

Սկզբում այնքան էլ վատ չէր։ Դանիերենիս դասախոսը Ջուլին էր՝ սոցիոլեզվաբանության ուսանողուհի, որի համար դանիերենը որպես օտար լեզու դասավանդելը ոչ միայն աշխատանք էր, այլև հետազոտական պրոյեկտ։ Իսկ քանի որ կոնկրետ այդ լեզվի դպրոցը համալսարանի կազմում էր ու համալսարանի աշխատակիցների համար, նյութերը հենց դրան էլ հարմարեցված էին ու նույնքան փորձարարական էին, որքան Ջուլիի դասավանդման մեթոդները։

Ջուլին քերականություն գրեթե չէր բացատրում։ Կարծեմ իմ խմբեցիներից շատերը միայն մի քանի ամիս անց իմացան, որ դանիերենում գոյականները երկու սեռ ունեն։ Մինչ այդ չէին հասկանում, թե ինչու է մեկ մի, մեկ մեկ այլ անորոշ հոդ գործածվում։

Հենց սկզբից լսելու վարժությունները իրական խոսակցություններ էին, իսկ սկսնակի համար դրանք հասկանալը տաժանակիր աշխատանք էր։ Տնայինների վրա տանջվելուց հետո ի վերջո լսարանում նստում էինք սղագրությունը ձեռքներիս, բառ առ բառ անցնում վրայով ու մի կերպ գաղափար կազմում, թե Կարեն-Մարգարեթն ինչի մասին է խոսում։

Չնայած դժվարությանը, մոտիվացիաս չէր իջնում։ Տնայինները միշտ անում էի։ Գործիս տեղն էլ կոլեգաներս ինձ ամեն օր մի նոր բարդ բառ էին սովորեցնում, ու էդպիսով ավարտած չլինելով սկսնակների մակարդակը, գիտեի այնպիսի բառեր, ինչպիսիք էին «նյութափոխանակությունը» կամ «մոծակի խայթոցը»։

Մի անգամ ղեկավարիս փորձեցի դանիերեն մի երկու բառ ասել։ Չհասկացավ։ Հետո ասաց, որ ավելի լավ է ակադեմիական հաղորդակցությունը թողնենք անգլերեն։ Ու էդպես էլ երբեք նրա հետ դանիերեն չխոսեցի ու չեմ էլ խոսի։

Հենց դրանից հետո եկավ մի պահ, երբ սկսեցի աստիճանաբար ավելի հազվադեպ տնայիններս անել։ Իսկ երբ պարզեցի, որ խմբում միակ տնային անողը ես եմ, ընդհանրապես դադարեցրի։ Մեր փորձարար ուսուցիչն էլ տեմպերը դանդաղեցնում էր, տնայինները լսարանում էր անել տալիս ու անսահման ներողամիտ էր մեր ծուլության նկատմամբ։ Էստեղ հարկ է նշել, որ տնային չանելն ու ծուլանալն ինձ վրա շատ ավելի թանկ էր նստում, քան մնացած խմբեցիներիս. մի քանի ամիս անց շատերը դժվարությունից նեղվելով թողել էին դանիերենը, ու մնացել էինք ես ու գերմանախոսները։ Գերմանախոսները, գործածելով գերմաներենի իրենց գիտելիքները, ամեն ինչի տակից մի կերպ դուրս էին գալիս, իսկ ես գնալով հետ էի ընկնում ու դեմոտիվացվում։

Իսկ մեր ամբիոնը Կոպենհագենի համալսարանի ամենադանիախոս ամբիոնն էր։ Ես երևի առաջին օտարերկրացին էի, որին առանց լեզվի իմացության ընդունել էին։ Ընդունել էին ու չգիտեին՝ ինչ անել, որովհետև ամբողջ պաշտոնական նամակագրությունը դանիերեն էր։ Քարտուղարուհին էլ անգլերեն չէր խոսում։ Դրա համար ստիպված միշտ հետս թարգմանիչ էի տանում նրա հետ հաղորդակցվելու համար։

Լեզվի դպրոցը, որ հաճախում էի, «լեզվի զուգահեռ գործածման» քաղաքականություն էր որդեգրել։ Այսինքն, ողջ նպատակն այն էր, որ Կոպենհագենի համալսարանում անգլերենն ու դանիերենը գործածվեն որպես զուգահեռ աշխատանքային լեզուներ՝ իրավիճակից ելնելով մեկից մյուսն անցնելով։ Բայց մեր ամբիոնի հեչ պետքը չէր։ Երբ դեռ ընդամենը չորս ամիս էր, ինչ էնտեղ էի, մի անգամ նույնիսկ խնդրեցի, որ PhD ուսանողների հետ հանդիպումն անգլերեն անցկացվի, բայց կազմակերպիչը պնդեց, որ դանիերեն է լինելու։ Ես էլ վեր կացա ու ցուցադրաբար դուրս եկա լսարանից։ Ու էսպիսի իրավիճակներն էին, որ պարբերաբար կոտրում էին դանիերեն սովորելուս մոտիվացիան ու թշնամանք ձևավորում լեզվի նկատմամբ։

Բայց երբ արդեն ութ ամիս էր անցել, ու դանիերենիս գիտելիքները սկսնակից առաջ չէին անցնում, սկսեցի անհանգստանալ։ Հիշում եմ` ֆրանսերեն սովորելիս նույն ժամանակահատվածում արդեն B1 մակարդակի էի հասել։ Դանիերենի դեպքում երկրում ապրելու առավելությունն ունեի, բայց նույնիսկ ութ ամիս անց, երբ պատահական մարդ դանիերեն հարցնում էր «Անունդ ի՞նչ է», հարցը չէի հասկանում։ Իհարկե, էստեղ հարկ է նշել դանիերենի հնչյունաբանական առանձնահատկությունների մասին ու որ դանիացիները մյուս ազգերի համեմատ էլ ավելի շատ են վանկեր կուլ տալիս։ Ամեն դեպքում, պետք էր միջոցներ ձեռնարկել։

Հիշեցի, որ ֆրանսերեն սովորելիս օրվա հսկայական հատված անց էի կացնում ֆրանսերեն ֆիլմեր նայելով, երգեր լսելով ու գրքեր կարդալով։ Մտածեցի` մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրվածությունը կօգնի, որ լեզուն ավելի լավ սովորեմ։ Ցուցակագրեցի բազմաթիվ դանիերեն գրքեր ու ֆիլմեր, փորփրեցի մի քանի լավ կատարողի։ Բայց նրանց մեծ մասը թղթին մնացին, իսկ հայտնաբերածս միակ լսվող դանիացի կատարողին ուղղակի լսում էի` առանց բառերի մեջ նորմալ խորանալու։

Երկրորդ տարի․ նոր լեզվի դպրոց

Մի տարի անց դեռ դանիերեն չէի խոսում։ Մեր ամբիոնում ես երևի յուրահատուկ բացառություն էի, որովհետև միակ ոչ դանիացին էի, որը դանիերեն չէր խոսում։ Կողքի ամբիոնում էլի կային ինձ նմանները, բայց մի տարի անց բոլորը սկսել էին ազատ խոսել, իսկ ես տեղում դոփում էի։ Մի կոլեգա` ավստրալացի Դեյվիդը, որը մեր ամբիոնում հայտնվել էր միայն դանիերեն սովորելուց հետո, ասում էր, որ իրեն երկու տարի պետք եղավ դանիերեն վարժ խոսելու համար։ Ինքս ինձ հանգստացնում էի. մյուս տարի երևի կստացվի։ Կոլեգաներիցս ոմանք արդեն թարս էին նայում։ Իսկ ֆրանսիացի մի կոլեգա, որը վարժ դանիերեն է խոսում ու դանիացու հետ է ամուսնացած, խորհուրդ տվեց դանիացի ընկեր ճարել։ Երբ նրան հարցնում էի` ոնց է դանիերեն սովորել, ասում էր` գործի էր ընդունվել, որտեղ ստիպված էր խոսել, էդպես սովորել է։

Ամիսներ անց ծանոթացա Մորթենի հետ։ Մեր հարաբերությունները հենց առաջին օրվանից անգլերեն էին ու երկուսուկես տարի անց անգլերեն էլ շարունակվում են։ Նույն այդ ֆրանսիացի կոլեգաս խորհուրդ տվեց մի օր կտրուկ որոշել դանիերենի անցնել ու միայն դանիերեն խոսել. ինքն էդպես է արել ամուսնու հետ։ Մորթենի հետ հազար անգամ փորձել ենք դանիերենի անցնել, ու դա միշտ մի քանի րոպե է տևել։ Շատ արագ կա՛մ ինքը, կա՛մ ես նորից անցել ենք անգլերենի։

Հենց Մորթենի հետ ծանոթանալու օրերին էր, որ համալսարանին կից լեզվի դպրոցում հանձնեցինք վերջնական քննությունը, որ տեղափոխվենք լայլ դպրոց։ Բավական բարձր միավորներ հավաքած, պետական փաստաթուղթը ձեռքիս տեղափոխվեցի ամենահեղինակավոր դպրոցը, որ էնտեղից չորրորդ մակարդակից շարունակեմ։ Էնտեղ փաստաթղթիս ուշադրություն չդարձրին, առանձին քննություն նշանակեցին։

Քննությունն ընդունող կինը հսկայական մարմին ուներ ու դեմքի արտահայտություն, որը ոչ մի տեսակի հույզ չէր հաղորդում։ Նրա կողքին ինձ զգում էի որպես մի խեղճ ու անօգնական  ճնճղուկ։ Թարս նայեց գրավորիս թե` քերականություն չգիտես։ Բանավոր հարցազրույցից հետո թե` անցյալ ժամանակը չգիտես։ Էստեղ հարկ է նշել, որ թեև գրավոր դանիերենում անցյալն ու ներկան իրարից տարբերվում են, բանավորում տարբերությունն այնքան նուրբ է հնչում, որ ինձ նման օտարերկրացիները ո՛չ լսում են, ո՛չ կարողանում են արտաբերել։ Ու զարմանալի զուգադիպությամբ ներկայիս գիտափորձերիցս մեկը հենց անցյալի ու ներկայի միաձուլման մասին է։

Մի խոսքով, կինը փնթփնթաց, թե չորրորդ մակարդակի չեմ համապատասխանում, փաստաթղթիս թարս նայեց, բայց ի վերջո չորրորդում տեղավորեց (քանի որ փաստաթուղթս պետական էր, իրավունք չուներ այն արհամարհելու)։ Հետագայում իմացա, որ այդ կինն ուրիշ լեզվի դպրոցից եկած ցանկացած նոր ուսանողի ոնց կարողանում է, նվաստացնում է, ու դեռ ես լավ էի պրծել։

Բայց հենց այստեղից դանիերեն սովորելու մոտիվացիաս սկսեց գնալով ավելի ու ավելի իջնել։ Չնայած դրան, դասերին հաճախում էի ու տնայինները մեծ մասամբ անում էի։ Բայց դասից դուրս դանիերեն գործածելու որևէ տեսակի մոտիվացիա չունեի։

Երրորդ տարի․ քննությունը

Անցավ երկու տարի, ու ես դեռ դանիերեն չէի խոսում։ Կոլեգաներս է՛լ ավելի թարս էին նայում։ Մի քանիսը, որ համեմատաբար ավելի ըմբռնումով էին մոտենում իրավիճակին, հետս մի էսպիսի համաձայնության էին եկել. իրենք դանիերեն էին խոսում, ես անգլերեն էի պատասխանում։ Իմ դանիերենի հաղորդակցությունն իմ PhD֊ի ընթացքում հենց էդպես էլ շարունակվեց աշխատավայրում։

Աշնանը պիտի B2 մակարդակի պետական քննություն հանձնեի։ Այ քննությանն ահագին լավ պատրաստվեցի. հոդվածներ էր, որ կարդում էի, էսսեներ էր, որ գրում էի, պրեզենտացիաներ էր, որ սարքում էի։ Ահագին մոտիվացվել էի։ Մորթենն էլ ահագին օգնում էր։

Գրավոր քննությունից հետո երբ գնացի համալսարան, լանչի ժամանակ կոլեգաներիս հետ դանիերեն էի խոսում։ Ինձ լրիվ գերհերոս էի զգում։ Բայց դա կարճ տևեց, որովհետև կոլեգաներս պարզապես չէին հասկանում, թե ինչ եմ ասում։ Եվ երբ մի քանի փորձից հետո վերջապես բառի անգլերեն թարգմանությունն էի ասում, պատասխանում էին՝ հա՜, սա նկատի ունես՝ կրկնելով իմ ականջի համար գոնե նույն բառը, որը քիչ առաջ արտաբերել էի։ Ու դա վերջին անգամը եղավ, որ այդ միջավայրում դանիերեն խոսելու փորձ արեցի։

Կարդալու մասից ահագին բարձր ստացա, էսսեից` ցածր։ Շոկի մեջ էի, որովհետև գիտեի, որ ինչ֊ինչ, բայց իմ դանիերեն գրավոր խոսքն ահագին լավ էր, ու հենց գրավորի տնայինները երբեք բաց չէի թողնում, ու մի լավ աշխատել էի դրա վրա։ Որոշեցի բողոքարկել։ Բայց դրանից առաջ խոսեցի դանիերենիս ուսուցչի հետ։ Ասաց, որ կխոսի գրավորը ստուգողի հետ, հետո կվերցնի, կնայի։

Հաջորդ դասին եկավ դանիերենի ուսուցիչս, ասաց, որ խոսել է ստուգողի հետ, ու ստուգողն ասել է, որ պիտի գոհ լինեմ՝ ավելի ցածր չեմ ստացել։ Բայց հաջորդ օրը ուսուցիչս մեյլ գրեց, ասաց, որ կարդացել է գրավորս ու զարմացել, թե ինչու է ցածր նշանակել, ու որ անպայման բողոքարկեմ․ մի քանի քերականական սխալ կար, բայց շարադրանքը լավն էր, ու էսսեի պահանջը շատերից լավ բավարարել էի։ Որոշեցի բանավորից անմիջապես հետո բողոքարկել։

Բանավորը երկու մասից էր բաղկացած․ նախապես տրված թեմայով պրեզենտացիա ու անծանոթ թեմայի շուրջ զրույց։ Երբ մտա լսարան, քննողը դիմացս էր նստած, իսկ ցենզորն այնպիսի անկյան տակ էր, որ չէի տեսնում նրան, միայն ներկայությունն էի զգում ու ձայնը լսում, երբ հարցեր էր տալիս։ Դրանից լարվածությունս է՛լ ավելի մեծացավ։

Պրեզենտացիայիս թեման ուսուցիչս էր ընտրել։ Կոչվում էր բիզնես և կամավորություն, հետն էլ դանիացի բիզնեսմեն եղբայրների անուններ էին նշված, որոնց օրինակի մասին պիտի խոսեի։ Երբ խմբիս էրեխեքը տեսան էդ թեման, շշմել էին ու փառք էին տալիս աստվածներին, որ իրենց չի ընկել։ Բայց դե ես ընկել էի, պիտի քաշեի։ Մի ամբողջ շաբաթ ամբողջ դանիալեզու մեդիան փորփրել էի, ինչ հոդված ասես չէի գտել։ Տանջվելով պրեզենտացիա էի սարքել ու էնքան լավ պատրաստվել, որ կողքս ռումբ էլ պայթեր, անսխալ կներկայացնեի թեման։

Քննասենյակում էլ չնայած լարվածությանս, պրեզենտացիան բավական լավ արեցի, իրենց տված լրացուցիչ հարցերին էլ պատասխանեցի։ Բայց առանձին թեմայի զրույցի ժամանակ լեզուս լրիվ քարկապ ընկավ, ու բառերը հազիվ էին դուրս գալիս։ Այնուամենայնիվ, հիշում եմ՝ արտաբերածս յուրաքանչյուր քերականորեն սխալ նախադասությունը տեղում ուղղում էի։

Բանավորից էլ ահագին ցածր ստացա։ Ասացին, որ պրեզենտացիայիս բովանդակությունն այս ու այն պիտի լիներ, ոչ թե այն, ինչ պատրաստել էի։ Չգիտեմ՝ ինչ նյութ էին սպասում, բայց ամեն դեպքում հետագայում պարզել էի, որ ուսուցիչս այս թեմայով կոնկրետ հոդված նկատի ուներ, իսկ այդ հոդվածը ճարել ու ներառել էի պրեզենտացիայիս մեջ։ Հետո էլ ասացին, որ քերականական սխալներ եմ անում, ու կապ չունի, որ հետո ուղղում եմ դրանք (փաստորեն, B2 մակարդակում անսխալ քերականություն են ակնկալում։ Հետաքրքիր է)։

Քննությունից հետո գնացի տուն, ու ինչ դանիերենի դասագիրք ունեի, տետր կամ այլ նյութեր ունեի, նետեցի աղբարկղը։ Դրանից հետո շատ դժվար էր լինելու ինձ համոզել, որ նորից դանիերեն խոսեմ։

Բանավոր քննության օրը մեկ այլ դեպք տեղի ունեցավ, որը վերջնականապես մոտիվացիաս զրոյի հավասարեցրեց։

Այդ երեկո մեր ամբիոնում ամեն ամյա յուլեֆրոկոստն էր՝ Ծննդյան տոների ճաշկերույթը։ Ամեն տարի պարտճանաչ կերպով գնում եմ այնտեղ ու մասնակցում զավզակություններին։ Առաջին տարին ամբիոնի վարիչի ելույթից ոչինչ չէի հասկանում, ու կողքս նստած դանիացիները թարգմանում էին։ Երկրորդ տարին էստեղից֊էնտեղից մի երկու բառ հասկանում էի, իսկ կողքս նստած դանիացիները թարգմանելու հավես չունեին։ Իսկ երրորդ տարին հենց այդ բանավոր քննության օրն էր, ու ամբիոնում այլևս դանիերեն չիմացող միակ օտարերկրացին չէի։ Հենց էդ պատճառով հարցին հրաշալի լուծում տալու համար բոլորիս առանձնացրել էին դանիացիներից, հավաքել մի սեղանի շուրջ, ու արդեն ես էի կողքիս նստածների համար թարգմանում ամբիոնի վարիչի ելույթը։

Մեր ամբիոնում վատ վերաբերմունքն օտարերկրացիների նկատմամբ նորություն չէր, բայց առաջին անգամ էր այդքան աչք ծակող։ Երբ հետագայում կազմակերպիչներին հայտնեցի դժգոհությունս, ասացին, որ մեզ առանձնացնելու ամբողջ նպատակն այն է եղել, որ կարողանանք միմյանց հետ շփվել։ Ու թեև դա հարցի բոլոր հնարավոր լուծումներից ամենավատն էր, այնուամենայնիվ, ամբիոնում կար խնդիր. դանիացիներն օտարերկրացիների հետ չէին շփվում։

Այդ ձմեռ հայտնվեց Ջուլին և ասաց, որ իր մագիստրոսական թեզն է գրում, ու իրեն մասնակիցներ են պետք։ Անմիջապես հայտնեցի, որ պատրաստ եմ օգնել։ Քանի որ Ջուլիին հետաքրքրում էին դանիերեն սովորելու սոցիալ կոնտեքստները, պիտի երկու ամիս օրագիր պահեի ու մանրամասն նկարագրեի իրավիճակներ, որոնք օգնում էին դանիերեն խոսելուն և իրավիճակներ, որոնք չէին օգնում։ Երևի հենց Ջուլիին եմ պարտական, որ դանիերենի վրա լրիվ խաչ չքաշեցի, ու մի փոքրիկ հույսի նշույլ երևաց, որ մի օր այս լեզվին կտիրապետեմ։ Ու սկսեցի իրավիճակները գրի առնել։

Հիշում եմ՝ սկզբում ոգևորվել էի, որ մեր ամբիոնն այդքան դանիական է։ Մտածում էի՝ամեն օր դանիերենի մեջ լինելով շատ արագ կսովորեմ։ Բայց հենց սկզբից պարզվեց, որ այդ դանիերենն ինձ համար չէ, ու այն գործածվում է ինձ ու մյուս օտարերկրացիներին դուրս մղելու համար։ Եվ երբ լանչերի ժամանակ երկար խոսակցություններ էին գնում, լսելու փոխարեն պարզապես անջատվում էի ու պատուհանից դուրս մի կետի նայում։ Ինձ անտեսանելի էի զգում։ Անգամ քննությունը հաղթահարելուց հետո, անգամ հայտնաբերելուց հետո, որ ամեն դեպքում սեղանի շուրջ ծավալվող խոսակցությունների մեծ մասը հասկանում եմ ինքս ինձ այդ շրջանակից դուրս էի զգում։

Այդ ձմեռ նաև հիվանդանոցում գիտափորձ էի անում։ Էնտեղ միջավայրն ավելի միջազգային էր, բայց հստակ բաժանված էր դանիերեն իմացողների ու չիմացողների։ Ինչ խոսք, ի տարբերություն ամբիոնի, էնտեղ միշտ անգլերենի էին անցնում չիմացողների ներկայությամբ։ Բայց երբ իմացան, որ քննությունը ես էլ եմ հանձնել, զարմացած հարցրին, թե ինչու հետները դանիերեն չեմ խոսում։ Իրականում ամիսներ առաջ փորձել էի, ու էնտեղ աշխատող կոլեգաներիցս մեկը բացականչել էր, թե՝ ոնց որ աֆազիկ լինեմ։ Էդպիսով, հիվանդանոցը գումարվել էր այն միջավայրերի թվին, որտեղ դանիերեն չեմ խոսում։

Գիտափորձիս մասնակիցների հետ մեյլերով դանիերեն էի հաղորդակցվում, բայց հենց զանգում էին կամ գալիս էին, անմիջապես ներողություն էի խնդրում ու անցնում անգլերենի՝ ասելով, որ իրենք կարող են դանիերեն շարունակել, եթե էդպես հարմար է, բայց իմ դանիերենն այնքան էլ լավ չէ, ես անգլերեն եմ խոսելու։ Իրականում այն մասնակիցները, որոնք նախընտրում էին շարունակել դանիերեն խոսել, դրդում էին, որ ինքս էլ մեկումեջ դանիերենի անցնեմ։ Ու ամեն անգամ, երբ գիտափորձի ժամանակ հաջողացնում էի մեկ֊երկու դանիերեն նախադասություն ասել, ինձնից ահավոր գոհ էի լինում։

Այդ նույն ձմեռ դանիերենս մարզելու համար կարդացի Կնուտ Համսունի «Սովը», որը նորվեգերեն էր։ Միանգամից ասեմ, որ գրավոր նորվեգերենն ու դանիերենը լրիվ նույն լեզուն են, ու էստեղ զարմանալի բան չկա, որ առանց լուրջ դժվարության կարողացել եմ այն կարդալ։ Կարդացի նաև Հելլե Հելլեի «Ռոդբյու֊Փութգարդենը»։Գրքերն ու թերթերը դանիերեն սովորելու ապահով միջավայր էին։

Չհասկանալով, թե դանիերենն ինչ թշնամի է, սկսեցի լեզու սովորելու, մասնավորապես բանավորի լիքը մեթոդներ հավաքել։ Պիտի փորձես դանիերեն խոսել, եթե նույնիսկ անգլերեն են պատասխանում, պիտի խոսակցությունների մեջ ընկնես, պիտի խնդրես, որ հետդ դանդաղ խոսեն։ Բայց էս բոլորը սիրուն ու կիրառելի են, երբ մոտիվացիա ունես։ Ես մոտիվացիա չունեի։ Ավելին՝ խորը հոգեբանական փոսի մեջ էի, որից դուրս գալ չէի կարողանում։ Մտածում էի նույնիսկ, որ երևի կօգնի նոր մարդկանց հետ ծանոթանալ ու նորերի հետ միայն դանիերեն խոսել՝ հույս չունենալով, որ հների հետ երբևէ կհաջողվի ամբողջովին դանիերենի անցնել։

Նոր տարուց հետո նաև փոխեցի յոգայիս տեղը։ Նոր տեղում երբ հարցրին, թե դանիերեն գիտեմ, ասացի՝ հա։ Թեև էնտեղ ընդամենը կես տարի գնացի, բայց ընթացքում ոչ մի անգամ անգլերենի չեմ անցել։ Յոգայի տեղը գրանցվեց որպես մի միջավայր, որտեղ դանիերեն խոսում էի։

Մեկ այլ տեղ, որտեղ դանիերեն խոսելուց չէի քաշվում, Մորթենի ծնողների տունն էր։  Օրագրում նաև նշում էի, որ Մորթենի հետ էլ եմ երբեմն դանիերեն խոսում, հատկապես երբ օտար երկրում ենք, ու գաղտնի լեզու ունենալու կարիք կար։ Այդքանով ավարտվում էին իմ բոլոր ապահով միջավայրերը։

Չորրորդ տարի․ լեզու սովորելը լսարանից դուրս

Գարնան վերջին Ջուլին գրեց' խնդրելով հարցազրույց վերցնել թեզի համար։ Եկավ մեր տուն։ Ջուլիի հետ միշտ դանիերեն եմ խոսել։ Նույնիսկ այն ժամանակ, երբ խոսել չգիտեի։ Դրա համար բնական էր հենց սկզբից դանիերեն շփվելը, բայց երբ հասավ հարցազրույցին, անցանք անգլերենի։ Վերջում ասաց, որ լեզուս ահագին լավացել է, ու քաշվելու կարիք չկա։ Ու դրանից հետո էր միայն, որ սկսեցի լուրջ միջոցներ ձեռնարկել։

Սկսեցի հաճախել լեզվի ակումբներ, որտեղ լեզվափոխանակությամբ էինք զբաղվում։ Առանձնապես չէր օգնում, որովհետև չգիտեմ ոնց անընդհատ անգլերենի անկյունում էի հայտնվում։ Բայց նաև ինձ իր օգնությունն առաջարկեց մի դանիացի՝ ասելով, որ ինքը Բելգիայում է ապրել, ու խնդիրը շատ լավ հասկանում է։ Էդպես մի օր գնացինք սուրճ խմելու։ Երկու ժամ զրուցեցինք դեսից֊դենից։ Վերջում ասաց՝ տեսնու՞մ ես, ուղիղ երկու ժամ դանիերեն խոսեցիր։ Հետո էլ ասում ես՝ չես կարողանում։

Ոգևորված, որ մի բան ստացվում է, որոշեցի շարունակել դանիերենս մարզել։ Բայց շատ շուտով Ֆինլանդիա տեղափոխվելու ժամանակը եկավ, ու որպես մարզանքի նյութ ինձ հետ վերցրի Աստրիդ Լինդգրենի «Ավազակադուստր Ռոնյայի» դանիերեն թարգմանությունը, որը չորս ամսում միայն հասցրի վերջացնել ոչ թե գրքի դժվարության, այլ զուտ Յոենսուում գտնվելու պատճառով։

Ֆինլանդիայում, բնականաբար, դանիերենս մարզելու առիթ չէր լինում։ Իսկ երբ ժամանակ առ ժամանակ գնում էի Դանիա, զգում էի, թե ոնց է լեզուն արագ տեմպերով հետ զարգանում։ Մի անգամ նույնիսկ հանդիպեցի նախկին կոլեգաներիցս մեկին, որը նկատեց, որ Ֆինլանդիա տեղափոխվելուց հետո սկսել եմ ավելի վատ հասկանալ։

Արդեն գրեթե կես տարի էր, ինչ Ֆինլանդիայում էի, երբ Օրհուսում աշխատանքի համար Սկայփով հարցազրույց վերցրին։ Առաջին հարցազրույցը մոտ մի ժամ տևեց, ու վերջում պրոֆեսորն ասաց, որ պիտի անցնենք դանիերենի։ Խառնվեցի իրար, ասացի, որ ամաչում եմ։ Բայց տարբերակ չկար։ Մոտ տասնհինգ րոպե դանիերեն խոսեցինք։ Այդ օրվանից մինչև հիմա նրա հետ միայն դանիերեն եմ հաղորդակցվում։

Երբ առաջին օրը եկա աշխատանքի, գրեթե բոլորը հետս դանիերեն էին խոսում։ Ես էլ ամաչեցի անգլերենի անցնել։ Ի տարբերություն Կոպենհագենի համալսարանի, էստեղ հենց ինձ հետ են դանիերեն խոսում, ոչ թե միմյանց հետ՝ ինձ դուրս թողնելով շրջանակից։ Քրիստինան՝ մեր թիմի PhD ուսանողը ու կրտսերներից միակ դանիացին, ծով համբերություն ունի։ Կարող է կողքինի հետ անգլերեն խոսել, բայց շրջվել ու ինձ հետ անցնել դանիերենի՝ շատ լավ հասկանալով, որ դա է իմ ուզածը։

Կոպենհագենի «լեզվի զուգահեռ գործածման» քաղաքականությունը Օրհուսում շատ լավ աշխատում է՝ առանց դրան հատուկ անուն տալու, առանց հատուկ ջանքեր թափելու։ Երբեմն նույնիսկ ուզում եմ նամակ գրել Կոպենհագենի համալսարանին, ասել, որ գան ու ուսումնասիրեն, թե ինչ է Օրհուսն այլ կերպ անում, որ այսքան հեշտ ստացվում է։

Դանիական գրականության մի սիրուն ցանկ սարքեցի, ու հենց վերջացնեմ այն գիրքը, որ հիմա կարդում եմ, կանցնեմ այդ գրականությանը։ Դանիացիները հրաշալի ու չգնահատված գրականություն ունեն։ Ամեն երեկո դասական դարձած «Մատադոր» սերիալի մի սերիա եմ նայում։ Մորթենի հետ ավելի ու ավելի շատ եմ դանիերեն խոսում։ Զանազան միջավայրերում էլ անծանոթ մարդկանց հետ դանիերեն խոսելն ավելի հեշտ է դարձել։ Վերջապես սկսվել է լեզուն սովորելու իրական պրոցեսը։

Պիտակներ:

Flag Counter

Օրհուսում աշխատել սկսելուց կարճ ժամանակ անց հայտնաբերեցի, որ Օրհուս-Կոպենհագեն գնացքի տոմսերն աստղաբաշխական թվերի են հասնում շաբաթ-կիրակի օրերին, ու փորձեցի այլընտրանք գտնել։ Ավտոբուսները չափազանց անհարմար էին։ Դրա համար ի վերջո որոշեցի բախտս փորձել gomore-ի հետ․ գտնում ես համակարգում գրանցված վարորդի, ով քո ուզած օրն ու ժամին ճամփորդում է քո ուզած կետերի միջև, միանում համակարգին, վճարում գնացքից շատ ավելի քիչ, բայց ավտոբուսի տոմսի գնին մոտ գումար, ու միասին ճանապարհվում։

Էդպես փորփրեցի, գտա Շիմային, որը կիրակի երեկոյան Կոպենհագենից գնում էր Օրհուս։ Վարորդին ընտրելիս բավական բծախնդիր էի։ Նկարներն էի նայում, կատարած տեղափոխությունների թիվն էի նայում, ունեցած աստղերն էի նայում։ Շիման ամենահարմար տարբերակն էր։ Միակ թերությունն այն էր, որ պրոֆիլում չէր գրել, թե որտեղ ենք հանդիպում։ Բայց գրանցվելիս հարցրի։ Պատասխան չկար։

Շաբաթ երեկոյան հեռախոսին հաղորդագրություն ուղարկեցի։ Էլի պատասխան չկար։ Կիրակի առավոտյան քիչ էր մնում՝ պատվերս չեղարկեի, այլ վարորդի ընտրեի կամ ստիպված գնացք նստեի։ Հետո մի քիչ մտածեցի, ևս մեկ նամակ գրեցի, բայց այս անգամ անգլերեն ու բավական հուսահատ տոնայնությամբ։ Րոպեներ անց պատասխանեց՝ մանրամասն բացատրելով, թե որտեղ ենք հանդիպելու։

Հանդիպեցինք պայմանավորված վայրում։ Շիման պարսկուհի էր, իսկ ես պարսիկների հանդեպ թուլություն ունեմ։ Թիթիզ-միթիզ վարդագույն ձեռնոցներով, տիպիկ պարսկական արտաքինով, հաճելի հոտով օծանելիքով նստած էր ղեկի մոտ ու քրոջ հետ հեռախոսով խոսում էր, մինչ մյուս ուղևորներն էլ կգային։ Նստեցի հետևում։

Շիման հարցրեց, թե արդյոք դանիացի եմ։ Հարցից ծիծաղս եկավ․ նայիր ինձ ու քեզ ու տես, որ մենք երկուսս շատ ավելի շատ ընդհանրություններ ունենք, քան այն դանիացի ուղևորները, որոնք մի քանի րոպեից կհայտնվեն։

Ինձնից հետո հայտնվեց մի երիտասարդ աղջիկ ու դանիերեն հարցրեց, թե արդյոք Շիման է վարորդը։ Շիման խնդրեց անգլերենի անցնել, որովհետև դանիերեն չգիտի։ Աղջիկը զարմացավ կամ ջղայնացավ ու Շիմային ասաց․
— Բա ո՞նց ես գործ ճարել, եթե դանիերեն չգիտես։
— Ես վիճակագիր եմ։ Գործիս տեղն աշխատանքային լեզուն անգլերենն է։
Էստեղ պարզ դարձավ, թե ինչու էին իմ դանիերեն հաղորդագրություններն անպատասխան մնում։
— Դու գոնե դանիերեն խոսու՞մ ես,- հարցրեց աղջիկը՝ դիմելով ինձ ու անցնելով դանիերենի։
— Հա, մի քիչ,- ասացի։
Եկավ նաև վերջին հաճախորդը՝ Պիան, որը տեղավորվեց ազատ մնացած դիմացի նստատեղում։ Միջին տարիքի դանիացի մի կին, որը Կոպենհագենում այցելում էր իր ուսանող աղջկան։ Պիան էլ իր հերթին զարմացավ, որ Շիման դանիերեն չի խոսում։
— Ինչքա՞ն ժամանակ է, ինչ Դանիայում ես,- հարցրեց ճանապարհին։
— Վեց տարի։
— Ո՞նց։ Ու մինչև հիմա դանիերեն չգիտե՞ս։ Էդպես չի կարելի, պիտի սովորես։
— Դե երբ եկա PhD անելու, չէի ուզում Դանիայում մնալ։
Էստեղ հաստատ Պիայի մազերը բիզ-բիզ կանգնեցին․ յուրաքանչյուր միջին վիճակագրական դանիացի համոզված է, որ ամբողջ աշխարհը երազում է գալ Դանիա ու մնալ այնտեղ։ Պիան միջին վիճակագրական դանիացի էր, Շիման՝ Դանիայում հայտնված իմիգրանտ, որն առաջին տարիներին չէր ուզում Դանիայում մնալ։
— Ուզում էի ԱՄՆ կամ ՄԹ գնալ,- շարունակեց,- այսինքն, ԱՄՆ գնացի, բայց դուրս չեկավ, հետ եկա։
Պիան շուռ եկավ դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ դանիերեն չես խոսում։
— Խոսում եմ։ Գործիս տեղն էլ աշխատանքային լեզուն դանիերենն է։
Մինչ այդ հասցրել էի ասել, որ Օրհուսում պոստդոկ եմ անում։
— Ո՞նց, բայց ես էլ եմ Օրհուսում պոստդոկ արել, անգլերենը հերիք էր,- ասաց Շիման։
Բացատրեցի, որ իմ հետազոտության բուն թեման հենց դանիերենն է, ու դրա համար մեծ մասամբ դանիերեն եմ խոսում։

Իսկ ճանապարհին Պիան ու կողքս նստած աղջիկը միմյանց հետ դանիերեն էին խոսում՝ լեզուն գործածելով օտարներին որպես իրենց շրջանից դուրս թողելու գործիք։ Այդ գործիքին շատ լավ ծանոթ էի դեռ Կոպենհագենի համալսարանում աշխատելու ընթացքում։ Ու երբեք մտքովս չէր անցնում, որ այդ նույն լեզուն կարող էր կիրառվել նաև որպես մարդկանց իրենց շրջան ներս թողնելու գործիք, ինչպես արվում էր Օրհուսի համալսարանում․ բոլորը միմյանց հարցնում են, թե արդյոք անգլերեն ու դանիերեն են նախընտրում, ու քեզնով հետաքրքրվում են դանիերեն, քեզ ներառում զրույցների մեջ։ Մի բան, որ այնքա՜ն պակասում էր Կոպենհագենում, ու մի բան, որ Պիան ու այն աղջիկը չէին կարողանում կամ չէին ուզում անել։

Երբ հասանք նավին, չորսս տարբեր ուղղություններով ցրվեցինք։ Երբ նավը հատեց ջրային տարածությունը, ու մեքենայի մոտ հանդիպեցինք, վառ լուսավորության տակ հանկարծ նկատեցի կողքիս աղջկա դիմագծերը․ հաստատ էթնիկ դանիացի չէ։ Սև աչք-ունքով ու թուխ մաշկով․ կարող է արաբ լինել, կարող է պարսիկ լինել, կարող է որտեղից ասես լինել, բայց ոչ զտարյուն դանիացի, ինչպես իրենք են սիրում սահմանել։ Ու դա Պիայի աչքից էլ չվրիպեց, որովհետև եթե մինչ այդ թիմավորվել էր աղջկա հետ «մենք ու նրանքի», ապա դրանից հետո աղջիկն էլ դուրս մղվեց դանիականության շրջանակից, ու մենք դարձանք երեք, իսկ Պիան մենակ մնաց։

— Դու դանիացի՞ ես,- հարցրեց Պիան։
— Հա, Դանիայում եմ ծնվել,- պատասխանեց աղջիկը, որի անունը, ինչպես ընթացքում իմացանք, Հանին է՝ արաբական անուն։
— Իսկ ծնողներդ որտեղի՞ց են։
— Մայրս պարսիկ է, հայրս՝ Իրաքի արաբ։
— Պարսկերեն ու արաբերեն գիտե՞ս։
— Պարսկերեն ընդհանրապես չգիտեմ, իսկ արաբերեն՝ շատ վատ,- հպարտությամբ հայտարարեց։
— Ես սարսափում եմ, որ իմ երեխան կարող է պարսկերեն չիմանալ,- ասաց Շիման,- իմ ընկերների երեխաները չգիտեն, որովհետև ծնողները հետները դանիերեն են խոսում։
Պիան շրջվեց դեպի ինձ․
— Դու՞ էլ ես արաբ։
— Չէ՛, ես Հայաստանից եմ։
— Էս ինչ էկզոտիկ երկրներից եք բոլորդ,- ասաց Պիան։
Իսկ ճամփորդությունից հետո, հավատացած եմ, Պիան երկար մտածեց «ոչ արևմտյան»  իմիգրանտների (տերմին, որ լայնորեն կիրառվում է քաղաքական դաշտում ու անգամ օրենքներ ընդունելիս) ու նրանց սերունդների մասին։ Երևի զարմացավ, որ կարող ենք բարձրագույն կրթություն ունենալ, կարող ենք աշխատել ու հարկատու լինել, կարող ենք նաև ընտրել, թե որտեղ ենք ուզում լինել ու կարող ենք իրենց մայրենի լեզուն հետազոտել։ Զարմացավ երևի, որովհետև իր կարդացած թերթերում լրիվ ուրիշ բաներ են գրվում մեր մասին։ Բայց հաստատ այդ նույն թերթերը կարդացող ընկերներին անպայման կպատմի Կոպենհագենից Օրհուս այդ հիշարժան ճամփորդության մասին այն երեք հաճելի ոչ-արևմուտքցի կանանց հետ։

Պիտակներ:

Flag Counter

Առաջին օրերն Օրհուսում

Յոենսուն նման էր մի համար փոքր ոտքս սեղմող կոշիկի, որը հանելուց հետո անասելի թեթևություն է իջել վրաս։ Ու նոր, գրեթե անծանոթ քաղաք տեղափոխվելն ու նոր աշխատանք սկսելն ուղղակի երանություն են Յոենսուի համեմատ։ Երանություն է նաև այն զգացողությունը, որ ոտքդ գրասենյակից դուրս ես դնում, ու գիտես, որ կարող ես ուղեղդ անջատել ու աշխատանքովդ չզբաղվել։ Դանիական ակադեմիայում էլ աշխատում ես պայմանգրումդ գրված ժամերից շատ, բայց դա դառնում է երանություն Յոենսուի անխիղճ պայմանների համեմատ։

Օրհուսում առաջին օրը մարդ չկար, որ ինձ դիմավորեր։ Գրասենյակս անգամ պատրաստ չէր։ Բայց ես անհոգ վազում էի մի տեղից մյուսը, փորձում ամեն ինչ խելքի բերել։ Իսկ երեկոյան հոգնել էի ու վեր ընկել մահճակալիս։ Օրհուսում սոցիալական կյանք չունեմ, բայց առայժմ չեմ էլ փորձում ունենալ, ու դա ինձ բնավ չի խանգարում։ Էն միայնության զգացումը, որ խեղդում էր ինձ Յոենսու ոտք դնելուս հենց առաջին օրվանից, էստեղ չկա։

DSC_1768.jpg

Կամաց-կամաց փորձում եմ էստեղ ռուտին ձևավորել։ Ուսումնասիրում եմ լողավազաններն ու յոգայի սրահները։ Խանութներն եմ փորփրում․ գրախանութը գտել եմ, ուրեմն ամեն ինչ կարգին է։ Տանս մոտ երկու սուպերմարկետ վերջապես ճարեցի։ Հեծանիվ արդեն ունեմ․ ամեն անգամ նոր քաղաք ոտք դնելիս առաջին բանը, որ անում եմ, հեծանիվ ձեռք բերելն է։ Այս անգամ նորը գնեցի։ Ու Օրհուսի բլուրների համար շատ հարմար է։

Օրհուսը նորի ու հնի էնպիսի միասնություն է, որ ինձ ոչ միայն չի խանգարում, այլև հաճույք է պատճառում։ Անծանոթ փողոցներով քայլելով ու նորանոր անկյուններ հայտնաբերելով մեկ էլ հասնում եմ խանութների, որտեղ գիտեմ՝ ինչ են վաճառում, գիտեմ՝ որ սուպերմարկետների ցանցն եմ նախընտրում ու փնտրում, գտնում եմ Օրհուսում։ Օրհուսը նոր է, որովհետև էստեղ չեմ ապրել, բայց հին է, որովհետև շատ բաներով նման է Կոպենհագենին։

DSC_1770.jpg

Քաղաքի ամենամեծ տարբերությունը բլուրներն են։ Համալսարանը բլրի վրա է, տունս՝ նույն բլրով մի քիչ ավելի վերև, իսկ կայարանը՝ ամենաներքևում։ Ուրբաթ օրը, երբ հեծանիվովս իջնում էի կայարան, ու անընդհատ պիտի արգելակները սեղմած պահեի, որ արագությունը կառավարելի լիներ, մտածեցի՝ հետ գալուց էս դիքը բարձրանալը գլխացավանք է լինելու։

Էդ գլխացավանքն էսօր էր։ Օրհուսում ձնաբուք էր, երբ ավտոբուսս երկուսուկես ժամ ուշացումով տեղ հասավ։ Ձնածածկ հեծանվուղի ու դիքով դեպի վեր․ էնքան էլ հաճելի պրոցես չէր։ Յոենսուում անցկացրած կես տարվանից հետո ոտքերիս մկանները հետ էին վարժվել, իսկ մարմինս սովոր չէր ֆիզիկական աշխատանքի։ Ու այդ երեք կիլոմետրը բարձրանալն իսկական տանջանք էր։ Բայց ինչ-որ տեղ նաև ծանոթ էր։ Ոնց որ Բաղրամյանի դիքը լիներ։ Ոնց որ Երևանը լիներ։ Ուրեմն Օրհուսը Կոպենհագենի ու Երևանի խառնուրդն է։

Պիտի շատ քշեմ, որ մկաններս նորից մարզվեն։ Վաղը նաև լողավազան կգնամ։ Իսկ երեկոս անցկացնում եմ մահճակալիս փռված, կողքիս էլ Հռութն է՝ տանտիրուհու կատուն։ Տունս ծովին ու անտառին մոտ է, իսկ ընտրելուս գլխավոր պատճառը Հռութն էր, բայց երևի կտեղափոխվեմ․ փոքր է, բայց որ ամենաահավորն է՝ լուռ է։ Լռությունը Յոենսուն է հիշեցնում։

Պիտակներ:

Flag Counter

Ցտեսություն Յոենսու

Ժամը յոթից ոտքի վրա էի։ Մի կողմից անհանգստություն էր, մյուս կողմից էլ անցյալ գիշեր ահագին շուտ էի քնել։ Մի բաժակ սուրճից ու սուտի նախաճաշի հետ մի քիչ աշխատելուց հետո անցա վերջին իրերս ճամպրուկս ճխտելուն։ Այդ կապույտ ճամպրուկն ինձ հետ Բեռլինից Յոենսու էր եկել հինգ տարի առաջ, ու հիմա միասին հեռանում ենք։ Բարձրացրի այն։ Ծանր չէր։ Անթիվ-անհամար տեղափոխություններից հետո այլևս կշեռքի կարիք չունեմ պարզելու համար, թե արդյոք ճամպրուկը գերազանցում է թույլատրելի քաշը։

Հետո եկա համալսարան։ Էստեղ առանձնապես անելիք չունեի, ավելի ճիշտ՝ անելիք աշխատանքի իմաստով։ Մանր-մունր գործեր էին մնացել․ կոմպից ֆայլերս ջնջել, որոշ դիմումներ գրել, բանալիները վերադարձնել, ղեկավարիս հետ վերջապես զրուցել իմ գնալու թեմայով և այլն։

Գրասենյակս օտարացել էր․ ուրբաթ օրը դասավորել էի, իրերս տեղափոխել, ու թեև հիմա կոկիկ է ու սիրուն, ինձ հիշեցնող ոչինչ չունի այստեղ այլևս։ Բանալիներս հատիկ-հատիկ առանձնացրի ու դրեցի տեսանելի մի տեղում, որ գնալիս քարտուղարուհուն հանձնեմ։ Հետո գտա մի ծրար ու էնտեղ տեղադրեցի հեծանիվիս երկրորդ բանալին։ Մարկ յոենսուցին գնել էր հեծանիվս, ու երբ կողպեքը հանձնեցի նրան, կարծում էի՝ երկրորդ բանալին կորցրել եմ։ Բայց երեկ տունը մաքրելիս գտա ու տեղեկացրի նրան, որ գտել եմ։ Ասաց, որ որևէ տեղ դնեմ, որ գտնի։ Էդպես էլ արեցի ու գրեցի նրան․ «Բանալին ծրարի մեջ է, ծրարն ամրացված է նստարանի տակ։ Նստարանը Կարելիա մասնաշենքի մուտքի մոտ է՝ աստիճանների հետևում, հայելու դիմաց»։ Հույս ունեմ՝ կգտնի։

Գրասենյակումս նստած փորձում էի մտաբերել, թե էլ ինչ անելիք է մնացել, երբ եկավ կոլեգաներիցս մեկը, ում անունը մինչև հիմա չգիտեմ։ Ինքն ամեն երեկո գրասենյակիս մոտով անցնելիս կանգնում, բարևում էր ու ասում, որ պետք չէ երեկոյան երկար աշխատել։ Կատակներ էր անում, փորձում անունս արտասանել։ Սպիտակ բեղերով մի պապիկ է, որ մինչև այսօր կարծում էի՝ ռուս է։ Այսօր էլ հարցրեց, թե ոնց եմ։ Ասացի, որ գնում եմ Դանիա։ Հարցրեց՝ ինչքան ժամանակով։ Ասացի՝ ընդմիշտ։ Հարցրեց՝ ինչու՞ եմ գնում, մատնեմատը ցույց տվեց, թե՝ ամուսնանալու՞։ Ասացի՝ աշխատանք եմ ճարել։ Հարցրեց՝ պրոֆեսո՞ր։ Ասացի՝ պոստդոկ։ Շնորհավորեց։ Հարցրեց՝ Կոպենհագե՞ն, թե՞ Օրհուս։ Հարցրեց՝ ե՞րբ եմ գնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ցնցվեց։ Ձեռքը մեկնեց, որ սեղմեմ։ Աչքերը լցվեցին, ու առաջին անգամ նկատեցի, որ կանաչ են աչքերը։ Հաջողություն մաղթեց։

Հետո եկավ Շտեֆանը։ Ֆոտո արեց։ Ասաց, որ արխիվի համար է։ Ասացի, որ արդեն հավաքվել եմ, սա նման չէ իմ գրասենյակին։ Եկավ ուսանողներիցս Փոլը։ Շաբաթվա ընթրիքին ուսանողներիցս մեկը խնդրել էր կշեռքը վերցնել վերադարձնելու պայմանով։ Ու հիմա Փոլն էր վերադարձնում։ Հարցրեց, թե երբ եմ մեկնում։ Ասացի՝ մի քանի ժամից։ Ինքը վաղն է գնում Խրոնինգեն։

Եկան նաև Մանուն ու Սիմոնին ինձ հաջող ասելու։ Հիմա արդեն չեմ հիշում՝ ինչ խոսեցինք, որովհետև վայրկյաններ անց Շտեֆանը հայտնվեց, ու հրաժեշտը կիսատ մնաց։ Ու երկուսով լանչի գնացինք։ Շտեֆանը հրաշալի ղեկավար էր։ Երևի երբեք էսքան լավ ղեկավար չեմ ունեցել։ Նրան չասացի այդ մասին։ Երևի մեյլ գրեմ, որովհետև Յոենսուում աշխատելու փորձից հասկացել եմ, թե որքան կարևոր են նման բառերը մարդկանց համար, հատկապես ակադեմիայում, որտեղ շնորհակալություններն ու գովասանքներն առատությամբ չեն փայլում։

Իսկ հետո արդեն հետոն էր։ Վերջին մի երկու ժամն էր՝ ահագին էմոցիոնալ ու տանը վերջին անելիքները։ Հիմա օդանավակայանն է ու ուշացող օդանավս։ Հինգ տարի առաջ էլ, երբ հեռանում էի Յոենսուից, գնում էի Կոպենհագեն, բայց այն ժամանակ Կոպենհագենն ընդամենը մի տրանզիտ քաղաք էր Խրոնինգենի ճանապարհին, ու չգիտեի, որ հինգ տարի անց այդ քաղաքն իմ տունն է լինելու։

Flag Counter

Բլոգատեր

byurie
Բյուրակն

Latest Month

June 2018
S M T W T F S
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Պիտակներ

Syndicate

RSS Atom
Powered by LiveJournal.com