?

Log in

Մտածեցի-մտածեցի, որոշեցի Հայաստանի կրթական համակարգի խնդիրները վեր հանող բոլոր բլոգերական անդրադարձները հավաքել էս մի գրառման մեջ՝ հուսալով, որ դրանք մի օր լուծումներ կգտնեն: Այնպես որ, եթե որևէ գրառման տեղ գիտեք, որի հղումն այստեղ չկա, խնդրում եմ՝ գրեք մեկնաբանություններում, և ես կտեղադրեմ այստեղ:

Գիտությունների ակատեմիա ուշքի արի ափսոս էս!!
Օգնություն ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանին
Դիտարկումներ կրթության որակի վերաբերյալ
Հոտած ձկան էֆեկտը կրթության ոլորտում
Կրթական խնդիրներ 1. դպրոցը
Միջնակարգ դպրոց․ երկու դիտարկում
http://mar-amirchanyan.livejournal.com/352765.html
Պատ... Վիճակագրության դասագիրք:
Շտեմարան, թե՞ բթարան
Մի բան էլ շախմատի դասերի մասին
http://koreolan.livejournal.com/84427.html
http://koreolan.livejournal.com/77100.html
http://koreolan.livejournal.com/74894.html
Ինչ է, ԻՄՀԿ*, պակասում այսօրվա շրջանավարտին
Կրթության ոլորտն ու անավարտ չտո ձելածը
Հասարակությունը՝ հանրակրթության պատվիրատու
Դպրոցների մասին
Flag Counter

Տեսություն


Վերջին ամիսներին ինչ ասես չկարդացի բաժանման ու դրան հաջորդող փուլերի մասին: Որոշ տեղերում ինձ տեսնում էի, որոշ տեղերում՝ ոչ: Հաճախ էլ ինձ տեսնում էի նորից ու նորից նույն փուլերի միջով անցնելիս: Երբեմն էլ թվում էր, թե վերջ, անցել է ամեն ինչ, կյանքը շարունակվում է: Ի վերջո, հասկացա, որ էդ գծային փուլերը շատ տեսական են ու այնքան էլ չեն համապատասխանում իրականությանը: Մշակեցի վերևի պատկերը: Կենտրոնում բաժանումն է: Սպիրալը ժամանակն է, կարմիր եռանկյունին՝ ցավը: Քանի դեռ կենտրոնից քիչ ժամանակ է անցել, ցավը մեծ է ու անհետանալուց հետո ոչ երկար ժամանակ անց է նորից հայտնվում: Բայց որքան ժամանակ է անցնում, այնքան ավելի հազվադեպ է ցավն այցելում ու լինում է ավելի թույլ: Ու դա այնքան, մինչև դառնում է մի փոքրիկ ծակոց ու անհետանում: Հույս ունեմ՝ կհասնեմ այդտեղ:

Պիտակներ:

Flag Counter

Դուլինն Իռլանդիայի արևմտյան ափին ընկած մի գյուղ է՝ Մոհերի ժայռերից ոչ հեռու:

Զբոսանք դեպի Մոհերի ժայռերը

Դուլինն ընտրել էի հենց միայն նրա համար, որ Մոհերի ժայռերին մոտ էր: Ժայռերը ծեծված տուրիստական վայր են, ու ավտոբուսներ կան, որոնք տուրեր են կազմակերպում դեպի այնտեղ: Բայց քարտեզով նայելով Դուլինի հեռավորությունը Մոհերի ժայռերից՝ մտածեցի, որ այցելությունս խիստ օրիգինալ կերպով կանեմ. Դուլինից ոտքով կքայլեմ Ատլանտիկի ափով, ճամփին լիքը կմտածեմ, շուրջս կնայեմ ու հրաշալի ժամանակ կանցկացնեմ ինքս ինձ հետ:




Ճամփի սկիզբը


Ճամփի սկիզբը


Երբ հասա Դուլին, պարզվեց՝ այնտեղից ոտքով Մոհերի ժայռեր գնալն էնքան էլ զարմանալի բան չէ. հատուկ ոտքի ճանապարհ կա սարքած հենց ափի երկայնքով, տևողությունը՝ երկու ժամ:

Տեղավորվելուն պես մի շիշ ջուր վերցրի ու արագ ինձ դուրս գցեցի դեպի Մոհերի ժայռեր: Ճանապարհի սկզբում զգուշացում կար, թե ընթացքը վտանգավոր է, բարդ արշավ է, պետք է զգույշ լինել և այլն, և այլն: Բարեբախտաբար, եղանակը բացառիկ լավն էր. արև էր, իսկ քամի գրեթե չկար:




Ատլանտյան վայրի ծաղիկ


Ատլանտյան վայրի ծաղիկ


Իսկ ես գնում էի դանդաղ: Տեղ-տեղ կանգ էի առնում, նայում օվկիանոսին, խորը շունչ քաշում, նստում խոտերին ու գրում: Նստում էի երջանիկ, արևը՝ մեջքիս, իսկ ականջներիս օվկիանոսի մռնչոցից բացի ուրիշ ոչինչ չէր հասնում:

Քայլում էի ես՝ նայելով ճամփի ժայռերին, դրանց զարկվող ալիքներին ու թռչուններին: Ճամփին մտածում էի, խոսում ինքս ինձ հետ, երգում, հարցեր տալիս, պատասխաններ գտնում: Վտանգավոր տեղերով անցնելիս նայում էի ոտքերիս տակ: Գլուխս պտտվում էր երբեմն, ու մտածում էի՝ եթե ընկնեմ, ինձ ոչ ոք չի գտնի:




Դադար ճամփի կեսին


Դադար ճամփի կեսին


Ամբողջ ճամփին հանդիպում էի նաև այլ արշավականների: Բոլորը խմբերով էին: Հատուկենտ մենակ գնացող տղամարդիկ կային: Ես միակ կինն էի: Իսկապե՞ս ես էդքան քաջ եմ, որ մեն-մենակ դուրս եմ եկել ու քայլում եմ ժայռերի վրայով:

Աշխարհը չի ընկալում, թե ինչպես կարող եմ ինքս ինձնով երջանիկ լինել: Եվ արդյոք դա չէ՞, որ վանում է տղամարդկանց, որ ես իրենցից կախում չունեմ, որ իմ երջանկությունը միայն իմ ձեռքերում է:




Առաջին հայացս Մոհերի ժայռերին


Առաջին հայացքս Մոհերի ժայռերին


Իսկ երկու ժամն ուղղակի թռավ: Չնկատեցի էլ թե ինչպես մի բարձունք հաղթահարելուց հետո ժայռերն անմիջապես աչքիս առաջ հայտնվեցին: Շունչս պահած նայում էի դրանց հզորությանը: Ու թռչունները ճախրում էին օվկիանոսի վրայով, կանգ առնում ժայռերին: Ես մեկ էի դարձել բնության հետ: Մտածում էի՝ շա՜տ տարիներ անց երեխաներիս բերելու եմ այստեղ, պատմեմ, թե ինչու եկա Իռլանդիա, ցույց տամ իմ մտքերի ճանապարհը:




Գերմանիայի նախագահն իր շքախմբով


Գերմանիայի նախագահն իր շքախմբով


Մի՞թե հանուն նրա, որ հետս եկող չկար, պիտի չգայի, պիտի հրաժարվեի էս բոլոր զգացողություններից:

Ժայռերի ամենատուրիստական մասում Գերմանիայի նախագահին տեսա: Շրջապատված էր լրագրողներով ու թիկնապահներով ու ինչ-որ բաներ էր ասում: Մտածեցի՝ խե՜ղճ նախագահ, ի՜նչ ես բաց թողել՝ Դուլինից ժայռեր չքայլելով, այլ միանգամից այնտեղ գալով քո շքախմբով:

Եկել եմ այստեղ, որ համոզվեմ, որ Իռլանդիան դու չես: Դու չես իմ արցունքները, որոնք հոսում էին Դամիեն Ռայսի համերգի ժամանակ: Դու չես Մոհերի ժայռերին զարկվող Ատլանտիկը և դրանց վրայով սավառնող թռչունները: Ես քեզ կես տարի սիրեցի, իսկ Իռլանդիան սիրելու եմ հավետ:

Ինիշ մոր

Ինիշ մորն Արան կղզիներից մեկն է: Այս կղզիները հայտնի են նրանով, որ այնտեղ գործածվող հիմնական լեզուն իռլանդերենն է: Ամենամեծն Ինիշ մորն է: Ունի տասնչորս գյուղ, մոտ 900 բնակչություն, երեք եկեղեցի, երեք տարրական դպրոց, մեկ բժիշկ և մեկ սուպերմարկետ: Կանայք ցամաք են գնում ծննդաբերելու համար:




Մոհերի ժայռերը նավի վրայից


Մոհերի ժայռերը նավի վրայից


Դուլինից ամեն առավոտ նավ է մեկնում Ինիշ մոր: Երբ գնացի տոմս գնելու, վաճառողուհին նայեց, ժամացույցին, նայեց ինձ ու հարցրեց.

- Մեքենա ունե՞ս:

- Չէ:

- Այստեղից նավահանգիստ քսանհինգ րոպեի ոտքի ճանապարհ է, իսկ նավը մեկնում է ժամը տասին:

Այդ պահին ուղիղ քսանհինգ րոպե կար:

- Սպասիր այստեղ, հիմա կկազմակերպեմ, քեզ տեղ կհասցնեն:

Մի տասը րոպե սպասեցի խանութում: Եկավ մի տարեց կին, նստեցրեց իր մեքենան ու տարավ նավահանգիստ:

- Մենա՞կ ես,- հարցրեց:

- Հա,- ասացի,- պիտի մեկի հետ գայի, բայց չստացվեց: Ես էլ որոշեցի մենակ գալ:

- Քաջ աղջիկ,- ասաց: Առաջարկեցի վճարել ինձ նավահանգիստ հասցնելու համար: Հրաժարվեց:

Դանիայում նման բան չէր լինի:

Եղանակն այդ օրն ահավոր էր: Անձրև ու քամի էր, իսկ ես շտապելիս մոռացել էի անձրևանոցս, հետևաբար նավում պիտի ներսում նստեի:

Նավարկությունն ահավոր էր: Նավը զարկվում էր ալիքներին, ճոճվում, թեքվում: Անընդհատ թվում էր՝ ուր որ է շուռ է գալու: Բայց ամենաանտանելին սրտխառնոցն էր: Նավի անձնակազմը հոգատար էր: Ինձ տոպրակ առաջարկեցին: Փսխելուց հետո մի քիչ լավ էի:

Ինիշ մորում անձրև էր գալիս: Սկզբում որոշել էի հասնելուն պես հեծանիվ վարձել ու պտտվել կղզով: Բայց էդ եղանակին անհույս բան էր: Մեզ դիմավորեցին զանազան վարորդներ ու առաջարկեցին կղզիով պտտեցնել: Էդպես ես հայտնվեցի միկրոավտոբուսներից մեկում: Վարորդն այն համով իռլանդական հումորով մեզ մի վայրից մյուսն էր տանում ու պատմում կղզու մասին: Մեզ իջեցրեց Դուն Էնգուս ամրոցի ավերակների մոտակայքում:




Տեսարան ամրոց բարձրանալիս


Տեսարան ամրոց բարձրանալիս


Ամրոցը կելտական ժառանգություն է ու կառուցվել է մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակում: Թե ումից պաշտպանվելու համար էր այն, հայտնի չէ:

Քսան րոպե պետք էր քայլել ամրոցին հասնելու համար: Եղանակն ահավոր էր: Վարորդը հովանոցներ առաջարկեց: Վերցրեցի մեկը: Բարձրացա, հասա ավերակներին՝ կռվելով քամու ու անձրևի դեմ: Հաճախ ոչ թե վերելք էր դա, այլ հովանոցի կառավարում, որ չթռչի-գնա, հետն էլ ինձ անձրևից պաշտպանի:

Վերևում չկարողացա երկար մնալ հենց եղանակի պատճառով: Փորձեցի դանդաղ իջնել: Հովանոցիս պատճառով շարժումներս նույնիսկ ավելի սահմանափակ էին: Ու չնայած ահավոր եղանակին, թրջվելուն ու սղլիկ քարերին, տրամադրությունս բարձր էր, ու հա ծիծաղում էի, մինչ մռթոշած գերմանացի տուրիստները թարս-թարս ինձ էին նայում:

Հենց Դուն Էնգուսից իջնելու ճանապարհին էր, երբ թրջված ու սառած, բայց պայծառ ուղեղով գտա իմ կյանքի կարևորագույն հարցերից մեկի պատասխանը. ինչո՞վ եմ ուզում զբաղվել: Գտա պատասխանն ու այդ տասը-տասնհինգ րոպեների ընթացքում կարողացա նաև ծրագիր մշակել, թե ինչպես եմ հասնելու դրան:

Հովանոցը կոտրվել էր: Բայց հենց հասա ներքևում գտնվող թանգարանին, վերանորոգեցի ու նորմալ վիճակում վերադարձրի վարորդին:

Մինչ վարորդը կգար, մոտակա սրճարանում ճաշեցի: Այնտեղ կրակ կար, որի մոտ տաքացա ու հնարավորության սահմաններում չորացրեցի թրջված շորերս: Տեղացիներն էլ էին սրճարանից օգտվում: Տեղացիները միմյանց հետ իռլանդերեն էին խոսում: Ականջս շոյվում էր:




Գերեզմանոցը


Գերեզմանոցը


Վարորդը շուտով եկավ, մեզ իջեցրեց նաև յոթ եկեղեցիների մոտ, որտեղ նաև գերեզմանոց կա: Հետո հասցրեց նավահանգիստ:

Մինչև նավի մեկնելը դեռ քառասուն րոպե կար, իսկ ես չէի պատրաստվում դրսում սառել: Մտա մոտակա փաբն ու սուրճ պատվիրեցի: Մինչ կխմեի, մի իռլանդացի մոտեցավ:

- Սիրուն աչքեր ունես,- ասաց:

Ցերեկը երեք անց կես էր դեռ, բայց արի ու տես, որ մարդը տեղը տեղին խմած է:

- Ամուսնացա՞ծ ես: Չէ՞: Ես էլ չէ: Արի ամուսնանանք:

Ծիծաղեցի ու ասացի, որ կես ժամից նավ եմ նստելու, իսկ երկու օր անց ընդհանրապես Իռլանդիայում չեմ լինելու: Խնդրեց, որ մնամ: Կրկնեցի նույնը:

- Մի քիչ խմած եմ,- ասաց:

- Տեսնում եմ,- պատասխանեցի:

Հետո վեր կացա, որ գնամ: Փաբով մեկ գոռաց.

- Մի՜ գնա, ես քեզ սիրում եմ:

Էստեղ լրիվ ծիծաղից թուլացա:

- Քեզ ֆեյսբուքով գտնելու եմ,- գոռաց:

Անուն-ազգանունս գրեցի թղթի վրա ու ասացի.

- Եթե գտնես ու առաջարկդ կրկնես, կընդունեմ:

Ու գնացի դեպի նավը:

Հետդարձն էլ պակաս արկածային չէր: Նավի անձնակազմին հարցրի, թե որտեղ է ամենահարմարը, որ սրտխառնոց չունենամ: Ասացին՝ դրսում: Ուրեմն պետք էր ընտրել. կա՛մ սրտխառնոց, կա՛մ թրջվել: Ես ընտրեցի երկրորդը:




Կատաղած Ատլանտիկը


Կատաղած Ատլանտիկը


Նավը նորից գալարվում էր ալիքներին: Ալիքները երբեմն էնքան բարձր էին, որ թրջում էին ամբողջ տախտակամածը: Ժպտում էի, չէի վախենում: Երբեմն նավն էնքան ուժեղ էր թեքվում, որ ուղևորներն իրար վրա էին լցվում: Երեխաները ծնողների գրկում լացում էին: Էս անգամ սրտխառնոց չունեցա: Իսկ ափին մոտենալիս ծիածան տեսա: Ամեն անգամ ծիածան տեսնելիս հանգստություն է իջնում վրաս, ժպտում եմ, ուրախանում:




Ծիածան. Իռլանդիայում արածս վերջին լուսանկարն է: Դրանից հետո ֆոտոապարատը փչացավ:


Ծիածան. Իռլանդիայում արածս վերջին լուսանկարն է: Դրանից հետո ֆոտոապարատը փչացավ:


Ափ հասա ոտքից գլուխ թրջված: Կոշիկներս էսօր նոր չորացել են: Գնացի հոսթել ու սատկած քնեցի: Մինչ հոսթել մտնելն էլ մի ծիածան տեսա:

Իմ նոր ընկերները

Էդինբուրգի տխուր փորձից հետո հաստատ որոշել էի այլևս երբեք հոսթելներում չմնալ: Ու երևի ախմախ որոշում էր, որովհետև հյուրանոցներում մենակ իսկապես տխուր է: Ոչ մեկի հետ չես շփվում, չես խոսում: Ինքդ քեզ հետ ես քո սենյակում, որտեղ հաճախ մեկից ավելի մահճակալ կա:

Չեմ հիշում՝ ինչը ստիպեց, որ Դուլինում ոչ թե հյուրանոց, այլ հոսթել վերցնեմ: Ռիվյունե՞րն էին լավը, հյուրանոցներում տեղ չկա՞ր, թե՞ չափից դուրս թանկ էր մի հոգու համար: Ամեն դեպքում, Դուլինի հոսթելն իմ տեսած լավագույններից էր՝ թե՛ մաքուր էր, թե՛ լիքը հարմարություններ ուներ:

Հոսթելի իմ սենյակում ինձնից բացի ևս հինգ աղջիկներ կային: Ծանոթացա նրանցից երկուսի հետ. չեխ Անյեժկան ու գերմանացի Կատերինան: Երկուսն էլ մենակ էին ճամփորդում: Սկսեցինք իրար պատմել, թե ով ինչ է հասցրել Իռլանդիայում անել: Պարզվեց՝ Անյեժկան նույն իմ երթուղով է գնում, ուղղակի Դուլին եկել է Քիլարնիից առաջ: Իսկ ես կարծում էի ես եմ խելառը, որ նման երթուղի եմ գծել: Իսկ Կատերինան Դուբլինում է եղել, հեչ չի սիրել: Ասաց, որ ինքն էլ է մասնակցել անվճար զբոսանքին:

- Ո՞վ էր քո գիդը,- հարցրի:

- Պատրիկը,- ասաց:

- Ի՜մն էլ:

- Այդ օրն էնտեղ մի աղջիկ կար, Պատրիկն ասաց, որ առաջին հայն է իր խմբում:

- Դա ես էի:

Ծիծաղեցինք: Պուճու՜ր-պուճու՜ր աշխարհ: Ո՞վ կմտածեր, որ Դուբլինից հետո կհանդիպեինք Իռլանդիայի մյուս ծայրում հոսթելի նույն սենյակում ու կգնայինք փաբ գարեջուր խմելու:

Դուլինի փաբերում երաժշտությունն ավանդական իռլանդական է: Մի կողմից, չես կարող հետները երգել, որովհետև երգող չկա, բայց մյուս կողմից մաքուր իռլանդական շունչն ես զգում իռլանդական գործիքներով:

Մեր սեղանի մոտ Հյուսիսային Իռլանդիայից երկու հասակավոր զույգ նստեցին: Զրույցի ընթացքում պարզեցինք, որ խնամիներ են: Ինձ սկզբում իռլանդացու տեղ դրեցին: Երբ ասացի, որ չէ, մտածեցին՝ ամերիկացի եմ, հետո՝ անգլիացի:

- Անգլերենի լեզվակիր չեմ,- ասացի:

- Ուրեմն Դանիա՞:

Ծիծաղեցի:

Զույգերը գնացին: Հետո մեզ մոտեցան երկու հյուսիսիռլանդացի տղաներ՝ Էնդին ու Մայքլը: Նրանք էլ ինձ հյուսիսիռլանդացու տեղ դրեցին: Չէ ու չէ, հայ եմ, սպանեցիք: Տղաները վրաններով արշավի էին: Իրար հետ խմեցինք: Ընթացքում զանազան երգեր էինք երգում: Կատերինան ու Անյեժկան զարմացել էին, որ Էնդին ու Մայքլն ինչ երգ երգում էին, ես ձայնակցում էի: Էնդին ու Մայքլն էլ էին զարմացել: Մեռա բացատրելով, որ ես հասարակ տուրիստ չեմ, ես Իռլանդիայի վրա տարած եմ:

Երբ փաբն արդեն փակվում էր, գնացինք Էնդիի ու Մայքլի վրանը: Էստեղ սկսեցինք զանազան ջրիկ խաղեր խաղալ ու զրուցել լուրջ ու անլուրջ բաների մասին:

- Չե՞ս կարոտում տունդ,- հարցրեց Մայքլը:

- Սովորել եմ,- ասացի: Բայց արդեն սկսել էի կարոտել իմ Կոպենհագենի միջավայրը: Մագդային ու Մայային արդեն մի ամսից ավելի կլիներ, ինչ չէի տեսել:

Գիշերը երեքի կողմերն աղջիկներով վերադարձանք մեր սենյակ: Հաջորդ առավոտ միասին նախաճաշեցինք ու ֆեյսբուքում ընկերացանք: Նրանց հրավիրեցի Կոպենհագեն:

«Մի անգամ» մյուզիքըլը

Դուլինից Դուբլին հասա նախատեսվածից շա՜տ ուշ: Նախ, քանի որ գիշերն ուշ էի քնել, որոշեցի ոչ թե առաջին, այլ երկրորդ ավտոբուսով մեկնել Գոլուեյ, իսկ երկրորդն առաջինից երեք ժամ հետո էր: Հետո, ընթացքում էլ լիքը ուշացումներ եղան: Արդյունքում՝ ժամը յոթ անց էր, նոր հասա Դուբլին: Նախատեսել էի փաբային շրջագայությանը գնալ, բայց իրերս հյուրանոցում թողնելուց հետո ուղղակի ժամանակ չկար դրան հասնելու:




Օլիմպիա թատրոնը. լուսանկարն արել եմ Պատրիկի զբոսանքի ժամանակ


Օլիմպիա թատրոնը. լուսանկարն արել եմ Պատրիկի զբոսանքի ժամանակ


Ուրեմն «Մի անգամ» մյուզիքըլը կնայեմ: Հետաքրքիր է՝ Իռլանդիա մտնելիս առաջին բանը, որ նկատեցի, մյուզիքըլի պաստառն էր: Իսկ այն դիտելը կլինի վերջին անելիքս: Կատերինան արդեն տեսել էր այն ու խորհուրդ էր տվել: Ես էլ մտածեցի՝ իսկապես խորհրդանշական կլինի, որովհետև շատ ամիսներ առաջ, երբ դրա կինոն էի նայել, դա եղել էր առաջին հրաժեշտը, որ ներքուստ տվել էի իռլանդացուն: Թող սա էլ լինի վերջին հրաժեշտը:

Ճամպրուկս շպրտեցի հյուրանոցում ու դուրս վազեցի: Աշխատողը հետևիցս նայեց ու ասաց.

- Էս ինչ արագ էր:

- Շտապում եմ,- գոռացի ու վազեցի դեպի Օլիմպիա թատրոն: Ներկայացումից հինգ րոպե առաջ հասա ու հասցրի տոմս առնել:

Մյուզիքըլը շատ բաներով ֆիլմից լավն էր, շատ բաներով՝ վատը: Էստեղ դերասաններն իսկապես խաղում էին, էն բնական քիմիան, որ Իրգլովայի ու Հանսարդի միջև տեսնում էիր, չկար: Հետո, շատ էին սիրո մասին բանալ երկխոսությունները, որոնք արժեզրկում էին ներկայացումը: Բայց ուժեղ կողմը դերասան-երաժիշտներն էին: Բեմի վրա բոլորը թե՛ դերասաններ էին, թե՛ երաժիշտներ: Մեկ խաղում էին, մեկ՝ նվագում, մեկ՝ երկուսը միասին: Հզոր բան էր ծայրից ծայր կենդանի երաժշտությամբ «Մի անգամը» լսելը: Մեկ էլ շատ էր իռլանդականացրած: Լիքը նուրբ իռլանդական հումորներ կային, որ չգիտեմ՝ բանից անտեղյակ մարդկանց հասու՞ է արդյոք:

Բայց ներկայացման ժամանակ բնավ չլացեցի ու չընկա ահավոր էմոցիոնալ վիճակների մեջ, ինչպես պատահել էր ֆիլմը դիտելիս: Երբ այն ավարտվեց, ծափահարեցի ու դուրս եկա թատրոնից՝ քայլելով դեպի հյուրանոց: Ճամպրուկս հավաքեցի ու պատրաստվեցի հաջորդ առավոտ օդանավակայան գնալուն:

Ինքնաթիռ նստեցի թեթևացած, անհամբեր, որ շուտով տուն եմ հասնելու, ազատագրված ու ապաքինված: Միլիոն անգամ արժեր, հաստատ արժեր այս ճամփորդությունը ու արժեր գալ մենակ:

Flag Counter

Ճանապարհ

Առավոտյան աչքերս ուռած էին, բայց ներքուստ թեթևություն էի զգում: Ոնց որ ինչ-որ ծանրություն վրայիցս պոկված-ընկած լիներ: Արագ-արագ հավաքվեցի, ու քանի որ անձրև էր գալիս, ավտոբուս նստեցի, որ հասնեմ ավտոկայան: Էստեղ պետք է հիշել, որ Իռլանդիայում ավտոբուսները գրեթե երբեք ժամանակին չեն գալիս, ու ներվայնացնող են էդ ուշացումները:

Ճամփորդությունս պլանավորելիս ես շատ լավ գիտեի, որ ավտոբուսներում ահագին երկար ժամանակ եմ անցկացնելու: Մտածում էի՝ ոչինչ, պատուհանից դուրս կնայեմ, Իռլանդիայի գեղեցիկ բնությամբ կհիանամ, լիքը կգրեմ ու կկարդամ, կմտածեմ էն հարցերի շուրջ, որոնց պատասխանները պիտի ճամփորդության վերջում գտնեմ:

Բայց չէ... Ավտոբուսում անտանելի սրտխառնոց սկսվեց, ու ես մենակ կարողանում էի պատուհանից դուրս նայել, ֆեյսբուքում ստատուսներ պոստել, թե՝ Իռլանդիայի խոտն ավելի կանաչ է, մեկ էլ գլուխս դնել ապակուն ու քնել: Այդպես մի կերպ Քորք հասա ու թեյ խմեցի, որ սրտխառնոցս թեթևանա, հաջորդ ավտոբուսին դիմանամ:




Ճամփին: Տեսարան ավտոբուսի պատուհանից


Ճամփին: Տեսարան ավտոբուսի պատուհանից


Բայց ճանապարհին անցնում էինք լիքը սիրուն-սիրուն պստիկ քաղաքներով ու գյուղերում ու մտածում էի՝ ինչքան տեսնելու բան կա Իռլանդիայում:

Քիլարնի

Արդեն չեմ հիշում, թե ինչ սկզբունքով եմ ընտրել երթուղիս ու ինչու հենց Քիլարնին: Բայց հենց տեղ հասա, միանգամից նկատեցի, որ տուրիստաշատ քաղաք է: Չնայած դրան, Դուբլինից ահագին տարբերվում է. փոքր ու կոմպակտ, նեղլիկ փողոցներով, որոնց մի մասը դալաններից էին սկսվում: Շուրջդ էլի ինչ լեզու ասես չէիր լսի, բայց գոնե սպասարկման ոլորտում լիքը իռլանդացիներ կային, ու կարոտ չէիր մնում տեղացի տեսնելուն:




Քիլարնի. դալանից սկսվող փողոց


Քիլարնի. դալանից սկսվող փողոց


Հյուրանոցում տեղավորվելուց հետո դուրս եկա քաղաքով թափառելու: Մեկ էլ քաղաքի գլխավոր փողոցում երաժշտություն եմ լսում: Մոտենամ, տեսնեմ՝ ծանոթ դեմք է:

- Էրի՜կ,- կանչում եմ,- հիշեցի՞ր ինձ:

- Մի րոպե, չասես, չասես... Հայաստա՞ն:

Երեք տարի առաջ, երբ Դուբլինում թափառում էի ու ընկերուհիներիցս մեկի ծննդյան օրվա առթիվ փողոցային երաժիշտների շնորհավորանքներ հավաքում, Էրիկը շնորհավորողներից մեկն էր: Հետո զրուցել էինք մի քիչ: Ինքը սովորաբար ամեն ազգության հարմար երգ է ունենում, բայց հայկական երգ չուներ: Ու դրանից հետո Դուբլինում թափառելիս նրան հաճախ էի այս կամ այն փողոցում տեսնում, ինքն էլ երգն ընդհատում էր, գոռում՝ Առմենիա՜, ես էլ ժպտում, անցնում էի: Քիլարնիում նրան հանդիպելը մեծ անակնկալ էր:

- Այստեղ եմ ապրում,- ասաց,- ի՞նչ երգեմ քեզ համար... սպասիր, սա քո սիրածներից չէ՞:

Piano Man-ը սկսեց նվագել:




Էրիկը՝ նույն գլխարկով, Շոտլանդիայի դրոշը կիթառին


Էրիկը՝ նույն գլխարկով, Շոտլանդիայի դրոշը կիթառին


Հաջորդ օրն էլ Էրիկին տեսա: Շուրջը լիքը մարդիկ էին հավաքված, անցնող-դարձողներին էլ ռեպլիկներ էր բաց թողնում.

- Սիրում եք իրար, ինչու՞ իրար ձեռք չեք բռնում:

Մեկ էլ հայտնվեցին ճոխ հագնված տարիքով կանայք ու մի տղամարդ: Տղամարդը դանդաղ վալս պատվիրեց ու կանանցից մեկի հետ սկսեց փողոցի մեջտեղում պարել: Մի մեքենա կանգնեց, վարորդը դուրս եկավ, խլեց կնոջը, մի քիչ պարեց հետը, վերադարձրեց առաջին տղամարդուն , նստեց առաջին մեքենան ու հեռացավ:




Գիշերային վալսը


Գիշերային վալսը


Կենդանի էր Քիլարնին նաև գիշերը: Անբացատրելի կյանք ու դրական էներգիա կար մեջը:

Փաբ 98

Իռլանդիայում իռլանդական փաբերը քչություն չեն անում, բայց դրանց մեջ կան այնպիսիք, որտեղ բացառապես տուրիստներ են գնում, ու այնպիսիք, որտեղ տեղացիներին էլ կհանդիպես: Ես այդ վերջիններից էի ուզում: Դրա համար քայլելով Քիլարնիի փողոցներում ու հոտոտելով բոլոր փաբերի դռները, ի վերջո համարձակվեցի մտնել 98՝ բավական փոքր փաբ, որտեղ կենդանի երաժշտություն էր հնչում:




Փաբ 98-ի երաժիշտները


Փաբ 98-ի երաժիշտները


Կարծեմ սառած էի, թրջվել էի, ժամն էլ ուշ չէր: Սուրճ վերցրի, նստեցի մի անկյունում ու սկսեցի գրել՝ հետևելով, թե ինչ է կատարվում տարածքում: Իսկ տարածքում երկու իռլանդացիներ ուրախ ձայնակցում էին երաժշտին ու համոզում, որ մյուսներն էլ միանան իրենց: Մեկ էլ կողքի սեղանի մոտից մի տղամարդ հարցրեց, թե որտեղից եմ:

- Հայաստանից:

Մի քանի վայրկյան լռություն տիրեց: Փորձում էր տեղը բերել, թե որն է Հայաստանը:

- Թուրքերը ձեզնից պիտի ներողություն խնդրեն: Նրանք ձեզ կոտորել են:

Ահավոր խմած էր:

- Սխալ էր: Դա շատ սխալ էր: Հիտլերին գիտե՞ս: Երկրորդ համաշխարհայինի ժամանակ ասել է. «Ո՞վ է հիշում հայերին»... մի քիչ խմած եմ, կներես,- գնաց խմիչք բերելու:

- Որտե՞ղ է Հայաստանը, կա՞ էդպիսի պետություն:

- Կա, Թուրքիայի մոտ է:

- Չկա: Ես գիտեմ, որ հայեր կան, բայց Հայաստան չկա:

Ազգային ինքնասիրությունս խիստ վիրավորվեց: Պայուսակիցս հայկական անձնագիրս հանեցի ու դեմ տվեցի:

- Հիտլերին գիտե՞ս, գիտե՞ս, թե ինչ է ասել:

Բլոկնոտս փակեցի: Փարթին թեժանում էր: Ես էլ միացա երգերին:

- Էս երգերը որտեղի՞ց գիտես,- զարմացած հարցրեց երգող իռլանդացիներից մեկը:

Դե արի ու բացատրի... Էս հարցն Իռլանդիայում լինելուս ընթացքում դեռ էլի էին տալու ու էդպես էլ չէին հասկանալու, թե ոնց կարող է Հայաստանի նման փախած երկրից մեկը, որը ոչ մի իռլանդացի նախնի չունի, էդքան տարված լինել Իռլանդիայի մշակույթով:

- Ու՞մ հետ ես,- հարցրեց երգող իռլանդացիներից մեկը, երբ երաժիշտը դադար տվեց:

- Մենակ եմ,- ասացի:

- Ո՞նց, մեն-մենակ եկել-հասել ես այստե՞ղ:

- Հա... պիտի մի ընկերոջ հետ գայի, բայց էլ իրար հետ չենք խոսում:

- Տղա՞: Պատմիր, ի՞նչ է եղել:

- Ուղղակի որոշեցի մենակ գալ:

- Քաջ աղջիկ ես,- ասաց,- հետո երեխաներիդ կպատմես էս ճամփորդությանդ մասին: Իսկ նա չի էլ պատկերացնում ինչ է կորցնում:

Նայեցի դեմքին: Պարզ, միամիտ, ուժեղ իռլանդական առոգանությամբ իռլանդացի էր: Ու մեկ էլ տեսնեմ՝ շրջվում, կողքինի հետ ինձ անծանոթ լեզվով է խոսում: Աչքերս թռան ճակատիս: Ուրեմն իռլանդերեն խոսողներ դեռ կան, նրանց կարելի է հանդիպել իրական կյանքում:

Եթե մենակ չճամփորդեի, այդ փաբում դժվար հայտնվեի, որովհետև ուղեկիցս չէր ուզենա փաբ գնալ, իսկ այնտեղ հնչող երաժշտությունն էլ իրենից ցածր կհամարեր: Եսի՞մ, երևի էնպես, ինչպես մենք՝ հայերս, ռաբիզն ենք ցածր համարում ու զարմանում, թե ինչպես են օտարերկրացիները լսում այն:

Քերիի օղակը

Ինձ ճանաչողները գիտեն, որ կազմակերպված տուրեր առանձնապես չեմ սիրում, որովհետև ինձ պետք է կոնկրետ վայրում անցկացնել այնքան ժամանակ, ինչքան ուզում եմ, ոչ թե այնքան, ինչքան ավտոբուսի վարորդը կթույլատրի: Բայց Քիլարնիում լինելով մենակ և ունենալով միայն մեկ օր ընտրությունս մեծ չէր, ու որոշեցի գնալ Քերիի օղակի տուրին:

Ավտոբուսը Քիլարնիից դուրս է գալիս, հերթով կանգնում Քերիի զանազան գեղատեսիլ վայրերում ու գյուղերում: Տարածքում ամեն մի բնակավայր մի փոքրիկ պատմություն ուներ. մեկում Փոք փառատոնն են տոնում ամռանը, մեկը Դանիել Օ՛Քոնելի ծննդավայրն էր, մյուսում Չառլի Չապլինն էր սիրում պարբերաբար հայտնվել, չորրորդը նախշուն տներ ուներ:




Ատլանտիկը


Ատլանտիկը


Ճամփին մի տեղ կանգնեցինք ու դիտեցինք իռլանդացի հովվի ներկայացումը: Այս հովիվը ոչխարների հետ սարեր չի գնում: Փոխարենը հատուկ վարժեցված շներին է ուղարկում ոչխարների հետևից: Իռլանդական հատուկ հումորով պատմում ու ցույց էր տալիս, թե ոնց է շանը հրահանգում այս կամ այն ուղղությամբ վազել ու դրան համապատասխան ոչխարները գնում էին այնտեղ, որտեղ պետք էր հովվին: Էնպիսի՜ վարպետությամբ էր դա անում: Շշմելու տեսարան էր:




Հովիվը


Հովիվը


Կանգնում էինք նաև Ատլանտյանի ափին զանազան տեղերում. Դինգըլ թերակղզու մոտ, լողափին, Սկելիգ կղզիները տեսնելու:

- Իռլանդիայում միայն մի տեղ կա, ուր ուզում եմ գնալ,- ասաց նա մեր երկրորդ հանդիպման ժամանակ ու ինչ-որ կղզիների անուն տվեց, որ մտքիցս թռան: Հետո հեռախոսով նկարները ցույց տվեց,- գուցե միասին գնանք:




Հազիվ երևացող Սկելիգ կղզիները


Հազիվ երևացող Սկելիգ կղզիները


Գուցե միասին գնանք... Ափից նայում էի կղզիներին ու ինքս ինձ խոստանում, որ երբե՛ք-երբե՛ք այնտեղ չեմ գնալու: Միասին պլանավորած լիքը բաներ ինքնուրույն անում եմ ու ինձ լավ զգում, բայց Սկելիգ կղզիներ չեմ գնա: Թող դա մնա այն միակ բանը, որը սկզբունքորեն չեմ անի, որը կպահեմ որպես հիշողություն այդ մի մարդուց ու ամեն անգամ Ատլանտիկի ափից կղզիներին նայելիս կտեսնեմ ինձ ափին մնացած ու նրան կղզիացած: Երբեմն մառախուղ կլինի, ու կղզիները լավ չեն երևա, ինչպես այս անգամ էր, երբեմն՝ պայծառ արև: Բայց ես պինդ կանգնած կմնամ իմ ափին:

Քիլարնիում ինձ ծանոթ իռլանդացին արդեն հեռավոր մի հուշ էր թվում, իմ կյանքի մի հատված, որն արդեն ավարտվել է ու որի ճանկերից ազատագրվում էի:

Առավոտյան ճամփա ընկա դեպի Դուլին:

Flag Counter

Չգիտեմ՝ երբ սկսեցի Իռլանդիան ու նրա մշակույթը սիրել: Չգիտեմ՝ երբ այնտեղ գնալը դարձավ իմ կյանքի նվիրական երազանքներից մեկը, բայց շատ լավ հիշում եմ, որ այն իրականացրի 2012-ին՝ խոստանալով, որ վերադառնալու եմ:

Ու դժվար այս տարի Իռլանդիա գնայի, եթե կյանքումս մի շիլաշփոթ չսկսվեր, ու դրանից դուրս գալու համար չորոշեի. գնալու՛ եմ ու գնալու՛ եմ մենակ:

Ինձ պետք էր այս ճամփորդությունը, որ հասկանայի՝ իռլանդացու նկատմամբ սերս ժամանակավոր էր, Իռլանդիայի նկատմամբ՝ հավերժ: Ինձ պետք էր հասկանալ, որ այդ իռլանդացին, որն ինձնից խլեց ամեն ինչ, չի նույնանում Իռլանդիայի հետ: Հետո նաև ուզում էի ինքս ինձ հետ ժամանակ անցկացնել, ու տարօրինակ կերպով Իռլանդիան Եվրոպայի այն հազվագյուտ երկրներից է, որտեղ ոչ մեկի չեմ ճանաչում, հետևաբար կարող էի ուզածիս չափ մենակ մնալ: Ինձ պետք էր նաև ապացուցել, որ մեն-մենակ ճամփորդելն էլ կարող է լավ լինել: Ու կարևորը՝ պետք էր համոզվել, որ իմ կյանքը, իմ լավ լինելը, իմ ծրագրերն ու զվարճանքները ոչ մեկից կախված չեն: Ուրեմն ունեմ Դամիեն Ռայսի համերգի տոմսը, կգնամ դեսպանատուն, վիզան կստանամ ու մեն-մենակ կմեկնեմ արկածներ որոնելու:

Այս ճամփորդությունս ոչ միայն ֆիզիկապես ինձ տեղից տեղ էր տանում Իռլանդիայի տարբեր վայրերում, այլև անձնական մի ամբողջ ուղի էր: Դրա համար աշխարհագրական տեղափոխություններին զուգահեռ կպատմեմ նաև իմ ներքին ճամփորդության մասին՝բաժանելով երեք մեծ մասերի (Դուբլին - Քիլարնի - Դուլին կամ Վերապրում - Ազատագրում - Ապաքինում):

Մաս 1. Դուբլին (Վերապրում)

Դուբլինը

Ինձ թվում էր՝ հենց ոտքս դնեմ Դուբլին, թե չէ, պիտի լավ զգամ, պիտի մոռանամ կյանքս տակնուվրա արած այդ մարդուն և ուղղակի վայելեմ: Բայց դեռ ինքնաթիռը չիջած, ես լացում էի: Լացում էի նաև հաջորդ գրեթե ամբողջ օրվա ընթացքում: Հեռանալու փոխարեն այդ մարդն ավելի էր մոտեցել, ու Դուբլինը նրան ավելի էր հիշեցնում, քան նույնիսկ Կոպենհագենը: Եվ այդ երկու օրերն անցկացրի նրան ճանաչելուս մի տարվա ամեն ինչը վերհիշելով ու վերապրելով:




Հյուրանոցում թեյ եմ խմում ու գրում


Հյուրանոցում թեյ եմ խմում ու գրում


Նախորդ ճամփորդությանս ընթացքում սիրահարվել էի Դուբլինին: Այս անգամ նեղվում էի: Սարսափելի մարդաշատ էր ու աղմկոտ ու չգիտեի՝ որտեղ թաքնվեմ: Ինչ լեզու ասես կլսեիր շուրջդ: Անսովոր էր, որ փողոցում անծանոթ մարդիկ մոտենում, սկսում են խոսել հետդ: Ուզում էի փախչել էդ ամենից, պոկվել, մի հանգիստ անկյունում հայտնվել: Իսկ Գրաֆթոն սթրիթում սկսնակ երաժիշտների փոխարեն ինչ-որ տուրիստ կլպող ախմախ նվագախմբեր էին:

Առաջին օրվա երեկոյան փաբ մտա: Իռլանդական երաժշտության փոխարեն երաժիշտը Ջոնի Քեշ էր նվագում: Ներսում լիքը հարբած ամերիկացիներ էին ու իրենց կորցրած երգում էին: Այդ աղմուկից էլ նեղվեցի: Բայց մեկ էլ տեսա մի աղջկա, որ ինձ նման մենակ էր եկել: Ես սկսեցի խոսել հետը: Իսպանացի էր, Բելֆաստում է ապրում: Ասաց, որ երբեմն էսպես շաբաթ օրերին մենակով գալիս է Դուբլին, տժժում, հետ գնում Բելֆաստ:

Աղմուկին շատ չդիմացա ու վերադարձա հյուրանոց՝ հուսալով, որ երկրորդ օրն ավելի շատ բան կտա:

Գիդով զբոսանքը

Ամեն անգամ նոր քաղաք գնալիս լավ միտք է անվճար գիդով զբոսանքներին գնալը: Չվարձատրվող գիդը գործադրում է իր ամբողջ ուժն ու էներգիան, որ տուրիստներին զվարճացնի, իսկ վերջում մասնակիցները թեյավճար են տալիս: Այսինքն, եթե ձանձրացնի, փող տվող չի լինի, իսկ եթե հետաքրքիր պատմի, շատ փող կստանա:




Մեր գիդ Պատրիկը


Մեր գիդ Պատրիկը


Մեր գիդը Պատրիկն էր՝ իռլանդացի, ծնունդով Քորքից, բայց ծնողները դուբլինցի են:

- Մայրս Դուբլինի հարավից է, հայրս՝ հյուսիսից,- ասաց,- դա կոչվում է խառնամուսնություն:

Հետո պատմեց, թե Դուբլինում ինչ մեծ տարբերություն կա Լիֆիից հարավի ու հյուսիսի բնակիչների միջև: Դեռ վաղուց գիտեի, որ հարավն ավելի անվտանգ է ու հարուստ, իսկ հյուսիսը՝ աղքատ ու լիքը գողություններով: Բայց Պատրիկը դրան ավելացրեց, որ հյուսիսում մարդիկ կոշտ ու կոպիտ իռլանդական առոգանությամբ են խոսում, իսկ հարավում բրիտանախոս սնոբներն են:

Մեզ տարավ Դուբլինի զանազան վայրեր: Ընթացքում իռլանդերեն արտահայտություններ էր սովորեցնում ու պատմում Իռլանդիայի անկախության պատմությունը, թե ինչպես են բազմաթիվ ապստամբություններ ձախողվել ու թե ինչպես ի վերջո անգլիացիները ոչինչ չեն կարողացել Մայքլ Քոլինզի դեմ որևէ բան անել, հռչակագիր են ստորագրել: Անցանք նաև մի հինգ աստղանի հյուրանոցի մոտով, որտեղից ժամանակին Բոնոյին դուրս են շպրտել, իսկ նա կանգնել ու ասել է, որ մի օր հայտնի է դառնալու ու գնելու է այդ հյուրանոցը: Այդպես էլ արել է:

Ազգային գրադարանը

Զբոսանքից հետո գնացի Ազգային գրադարան: Սկզբում «Ուլիսեսի» ցուցանակները նայեցի, կարդացի, բզբզացի, հետո անցա Յեյթսի ցուցահանդեսին: Ու այ հենց էդտեղ ուժեղ էմոցիոնալ պոռթկում ունեցա: Էկրան էր, որտեղ Յեյթսի բանաստեղծություններն էին հայտնվում, ու ինչ-որ ձայն արտասանում էր դրանք: Մեխվել էի աթոռին՝ մի անձեռոցիկը մյուսի հետևից դեն նետելով: Իսկ երբ Cloths of Heaven-ը սկսվեց, լրիվ ինձ կորցրեցի: Հիշողությունների գիրկն էի ընկել ու մեկիկ-մեկիկ վերապրում էի ժուկով-ժամանակով ճանաչածս, ժամանակին ինձ համար այդքան թանկ եղած մի մարդու հետ անցկացրած լավ ու վատ պահերը:




Դուբլինը գրողների քաղաք է


Դուբլինը գրողների քաղաք է


Ու մեկ էլ կտրուկ վեր կացա տեղիցս ու դուրս թռա գրադարանից: Վազեցի Դուբլինի փողոցներով՝ առանց հետևելու, թե ուր եմ գնում: Վազեցի այնքան, մինչև հայտնվեցի մի գրախանութում ու սկսեցի նոր գրքերն ուսումնասիրել: Անձնակազմի խորհրդի տակ կար ոմն Մարտին Մադենի «Անյուշ» վեպը: Պարզվեց՝ Ցեղասպանության մասին է, հեղինակն էլ իռլանդուհի է: Գիրքը գնեցի, սրճարան գտա ու էնտեղ նստած սկսեցի թերթել: Հաջորդ մի քանի ժամերի ընթացքում լավ էի:

Դամիեն Ռայսի համերգը

Ես չգիտեմ՝ նա ինչ էր արել իր տոմսի հետ: Հնարավոր էր՝ համերգի ժամանակ իրար տեսնեինք: Բայց խելքս չէր կտրում, թե նա ռիսկ կաներ մենակով գալ համերգ: Իսկ հանդիպումից ուղղակի սարսափում էի, որովհետև չգիտեի՝ ոնց էի ինձ պահելու: Բարևելու՞ էի, արհամարհելու՞ էի, ջե՞րմ էի լինելու, թե՞ սառը:

Էնքան էի ինձ կորցրել, որ համերգի վայրը չէի կարողանում գտնել: Անընդհատ դեսուդեն էի վազում, հետ ու առաջ անում, մինչև վերջապես հայտնվեցի հերթի մեջ ու սպասեցի դռների բացվելուն: Հենց էդ պահից սկսած նորից աչքերս լցվեցին: Լավ էր՝ անձեռոցիկի մեծ պաշար ունեի, ու երբ կողքիս աղջիկը մի կնոջից անձեռոցիկ ուզեց, իմը պարզեցի:

Տեղավորվեցի ուղիղ բեմի մոտ: Իսկ աչքերս չէին չորանում: Մեր՝ միասին անցկացրած ժամանակից հիշում էի էնպիսի բաներ, որոնք լրիվ մտքիցս թռել էին: Ու էն հին ցավը, որ կարծում էի՝ անցել է, նորից նույն ուժգնությամբ զգում էի: Ներսիցս ծակծկոցներ էին, ոտքերս թուլացել էին, թվում էր՝ կընկնեմ:

- Դամիեն Ռայսը համերգ է տալու Դուբլինում,- ասել էր:

- Միասին կգնանք, կլացենք,- ասել էի:

- Տղամարդիկ չեն լացում,- ասել էր:

Երբ Դամիեն Ռայսը բեմ բարձրացավ, ինձ ավելի շատ կորցրի: Ու սկսվեց մաքրման ընթացքը. ներսիցս դուրս էր թափվում ամիսների կուտակածը, դուրս էր թափվում ինձ ցնցելով, ծեծելով, կտոր-կտոր անելով: 9 Crimes-ի ժամանակ հատկապես ես էլ ես չէի, դարձել էի ուրվական ու ի տարբերություն հանդիսատեսի, որը հետը երգում էր, ես քթիս տակ փսփսում էի բառերը: Տեսնողները կմտածեին՝ ո՞վ է էս գիժ ֆանատը: Էլ չգիտեին, թե ինչ էր պտտվում իմ գլխում:

Դամիեն Ռայսը հզոր էր բեմի վրա: Բարձրախոսն անընդհատ միանում-անջատվում էր, իսկ ինքն իրեն չէր կորցնում, շարունակում էր երգել: Հետն էլ արանքներում պատմություններ էր պատմում, թե որ երգն ինչու է գրել: Ու կամաց-կամաց սկսում էի ավելի լավ զգալ, կամաց-կամաց իմ մասնատված կտորները հավաքվում էին նորից, որ մի ամբողջություն դառնան:




Դամիեն Ռայսը վերջին երգը կատարելիս


Դամիեն Ռայսը վերջին երգը կատարելիս


Ամենավերջում կանգնեց աթոռին, լրիվ ակուստիկ՝ առանց բարձրախոսների Blower's Daughter-ը կատարեց: Հանդիսատեսը մեղմ ձայնակցում էր: Ես էլ չէի լացում: Թեթևացել էի:

Համերգից հետո վերադարձա հյուրանոց: «Իռլանդիան դու չես»,- քթիս տակ ասացի: Հաջորդ առավոտյան ճամպրուկս հավաքեցի և ուղևորվեցի դեպի Քիլարնի՝ ազատագրում: Էլ երբեք Դամիեն Ռայս չեմ լսելու:

Flag Counter

Երկար էի մտածում՝ հիմա, երբ ստիպված եմ մենակ գնալ, արժե՞ հասնել Հելսինկի: Կամ գուցե գրեմ ու հարցնեմ, թե արդյոք գալու է ինքը: Չէ, ոչ մի դեպքում կոնտակտի չեմ գնա: Ուրեմն տեղը տեղին ճամփորդելու փոխարեն ուղղակի կվազեմ Հելսինկի, կլսեմ համերգը և հետ կգամ Կոպենհագեն: Ինձ ավելին պետք չէ:

Բայց ունեմ լրացուցիչ տոմս, որի հետ չգիտեմ՝ ինչպես վարվել: Մեկ անվճար էի առաջարկում, մեկ փորձում էի վաճառել: Ոչ ոք չէր հետաքրքրվում: Ինձ սարսափեցնում էր այն միտքը, որ կողքիս աթոռը դատարկ է լինելու, ու չեմ կարողանալու երգերի ընթացքում ծանոթ աչքերի մեջ նայել: Ես սովոր եմ մենակ համերգ գնալուն, բայց երբևէ չէր եղել, որ պլանավորեի ինչ-որ մեկի հետ գնալ, ու նա չգար: Չգար էն պատճառով, որ իրար հետ չէինք խոսում:

Վախենում էի իմ էմոցիոնալ վիճակից, վախենում էի՝ դեպրեսվեի ողջ ընթացքում ու փոշմանեի, որ գնացել եմ, վախենում էի ուշքի չգալ օրերով: Քանի՜ անգամ է պատահել, որ առավոտյան արթնացել եմ, որոշել երկու տոմսերն էլ վաճառել, հետո միտքս փոխել եմ, ասել եմ՝ չէ, պիտի գնամ: Ու միայն հիմա եմ հասկանում, որ դա իմ կյանքի ամենակարևոր որոշումներից է եղել:

Դեռ առավոտյան, երբ տնից դուրս եկա ու նստեցի մետրո, երբ կարդում էի Թորի Էյմոսի «Կտոր-կտոր» գիրքը, աչքերս սկսեցին լցվել: Դա այն դեպքերից էր, որ եթե գրքի նույն էջերը ցանկացած մարդու տայիր, կկարդար ու կասեր՝ բայց ի՞նչ կա հուզվելու: Նույնը կասեի նաև ես, եթե կարդայի ինչ-որ այլ ժամանակ, այլ վիճակում: Զգացի, որ ներսիցս ինչ-որ բան սկսել է դուրս գալ, ու դա լավ էր, թեթևացնում էր: Զգացողությունը հիշեցնում էր Once ֆիլմը, և ուրախ էի, որովհետև գիտեի, որ հաջորդ օրն արդեն լավ եմ լինելու:




Համերգասրահի մոտ


Համերգասրահի մոտ


Իսկ ինքնաթիռս ուշացումով Հելսինկի հասավ: Զարմանալիորեն արագ ու առանց մտածելու կարողացա համերգասրահ հասնել: Եվ իմ արագության վրա զարմացա միայն այն ժամանակ, երբ վերջապես ճարված գնորդն հարցրեց, թե արդյոք ինձ դիմավորել են օդանավակայանում:

Հետո տեսա Սեմիին ու Ռիկկային՝ ֆին երկրպագուներին, որոնց հետ ֆեյսբուքով էի շփվում, ու պայմանավորվել էինք համերգից առաջ ու հետո հանդիպել: Գնացին մոտակա բլրի գագաթին պիկնիկի, իսկ ես վազեցի սուպերմարկետից ուտելիք գնելու:

Հելսինկին գիտեի: Չնայած այնտեղ նախկինում միայն մի քանի անգամ եմ եղել մի քանի ժամով, բայց ինձ քարտեզ պետք չէր կողմնորոշվելու համար: Հարազատություն կար քաղաքի մեջ: Երեք տարի անց վերադարձել էի: Վերադարձել էի ամռանը: Ու մեկ էլ այստեղ սկսեցի լացել: Դուրս էի թողնում: Ներսումս կուտակվածը դուրս էր թափվում, ազատագրում, մաքրում ինձ: Ու գիտեի, որ հաջորդ առավոտ արդեն լավ էի լինելու:

Սուպերմարկետից պուլլա ու Կարելիայի բրնձակարկանդակ գնեցի, քայլեցի դեպի բլուրը: Անձրևից հետո դեռ թաց էր ու ցուրտ: Սեմիի ու Ռիկկայի հետ փորձարկեցի ֆիններենիս մնացորդները, իսկ նրանց դուր էր գալիս, երբ իմ բերանից իրենց մայրենի լեզուն էին լսում:

Իսկ համերգի ժամանակ կողքիս նստատեղն իրոք դատարկ էր, բայց ոչ այն մեկը, որի տոմսը սկզբում գնել էի: Մյուս կողքս Վիվին էր՝ տոմսի գնորդը: Թորիից շատ տեղյակ չէր: Զգուշացրի, որ գուցե հիասաթափվի, որովհետև Թորին համերգների ժամանակ հիթեր չի կատարում, ու նրան լավ չճանաչողները դժգոհ են մնում: Էդպես էլ չիմացա՝ ինչ տպավորություն ստացավ, որովհետև encore-ներից առաջ բեմի մոտ վազեցի, հետո էլ չտեսա նրան:




Թորին


Թորին


Բայց համերգն ամեն ինչով վերջն էր: Թորին երկու օր առաջվա համերգից ընդամենը երկու երգ կրկնեց: Մնացածն ուրիշ կազմ էր: Իսկ համերգասրահի ակուստիկան հզոր էր, Թորիի ձայնն էլ հիանալի վիճակում: Հզոր էր հնչում համերգը: Անգամ եթե չիմանայիր, չսիրեիր, մարմնովդ սարսուռ էր անցնում նրա ձայնային ելևէջներից: Ու սովորականի պես հաղորդակցվում էր հանդիսատեսի հետ, ինչպես ֆիննական թերթերն են գրում, «Թորին հանդիսատեսին ափի պես գիտի»:

Չգիտեմ՝ The Power of Orange Knickers-ն արդյոք ի պատասխան Դամիեն Ռայսի պատվերի՞ս կատարեց, թե՞ մեկ ուրիշն էր հատուկ խնդրել, բայց երբ սկսեց, մտածեցի՝ Թորին լավ հումոր ունի (նամակով խնդրել էի Դամիեն Ռայսի վերակատարում, իսկ նշված երգի ալբոմային տարբերակում Դամիենը ձայնակցում է Թորիին):

Ժամը տասնմեկն էր, երբ դուրս եկանք համերգասրահից: Լրիվ լույս էր, ոնց որ ցերեկ:

- Էս չի մթնել,- ասում եմ:

- Չի մթնում հիմա,- բացատրեցին ֆինները:

Համերգից հետո Ռիկկան, Սեմին, Տուլլան (մեկ այլ ֆիննուհի), Յանը (շվեդ, որին անցյալ տարվա Կոպենհագենի համերգից գիտեմ) և Կլեմենսը (երկու օր առաջ Դանիայում գնացքում բռնացրել էր ինձ) գնացինք գեյ բար՝ կարաոկե երգելու: Ճամփին Կլեմենսը խոստովանեց, որ ոչ թե գրքի կազմից էր հասկացել, որ Թորիի համերգին եմ գնում, այլ փորձել էր հասկանալ, թե ինչ լեզվով է գիրքը, հայացք էր գցել ու կարդացել տվյալ հատվածի վերնագիրը. The Power of Orange Knickers:

Կարաոկեում զանազան մարդիկ հետույքները ճղելով երգում էին էնպես, որ հնարավորինս լավ ստացվի: Ի՞նչ լավ երգելու մասին է խոսքը: Սեմին արագ-արագ Թորիի մի քանի երգ պատվիրեց: Հինգ-վեց հոգով կանգնում էինք, միասին երգում: Սկսեցինք Spark-ով: Երբ Թորիի պես մռնչում էինք, մեզ չէին հասկանում, թարս էին նայում: Հետո երգեցինք նաև Precious Things-ն ու Caught a Lite Sneeze-ը: Professional Widow-ն էլ էինք պատվիրել (գնալ ու ստուգել երգի բառերը :D ), բայց բարը փակվեց, մեզ դուրս հանեցին:

Իսկ դրսում մի խումբ հարված ժողովուրդ էր ման գալիս: Ծանոթ դեմքեր էին. նրանք էլ համերգին կային: Օրորվելով փորձում էին կարաոկե մտնել, քֆրտում էին, որ փակ է:

- Էս ինչ հարբած են,- ասացի:

- Ես էլ եմ հարբած,- ասաց Ռիկկան:

- Դու հարբած չես:

- Ֆիններն էսպես են հարբում,- ասաց,- շատախոս են դառնում:

Ֆինները մի հետաքրքիր հատկանիշ ունեն. իրենք իրենց ազգային ստերեոտիպներից լավ տեղյակ են ու ոչ թե քաշվում, խուսափում են դրանցից, այլ իրենք իրենց ձեռ առնում: Ռիկկան ցերեկն էլ էր շփվող, երբ դեռ ալկոհոլ չէր ընդունել:

Մութը լրիվ չէր ընկել: Երկնքի մոտ մեկ քառորդը բաց կապույտ էր:

- Սա Հելսինկիի ամառային գիշերն է,- բացատրեց Տուլլան:

Սեմին մեզ ուղեկցեց կողքի գեյ բարը, որտեղ ակումբային երաժշտություն էր հնչում, ու պարահրապարակ կար: Հարբած խումբը չուզեց մեզ միանալ՝ դժգոհելով, թե էնտեղ մարդ չկա, ու գնացին «ավանդական ֆիննական կարաոկե ճարելու», չնայած Սեմիի հորդորներին, թե երկուշաբթի գիշերով Հելսինկիում ամեն ինչ փակ է, ու, միևնույն է, մյուս կարաոկեները Թորի չունեն:

Ակումբում ոչ ոք չէր պարում: Չորսով էինք մենակ (Կլեմենսն ու Յանն արդեն գնացել էին): Սեմին երգը երգի հետևից պատվիրում էր, դիջեյը միացնում էր: Մեկ էլ Թորիի Professional Widow-ն միացավ: Ու էդ պահին որտեղից որտեղ բարի տարբեր անկյուններից թորիասերները հայտնվեցին, սկսեցին պարել: Գժանոց բան էր, երբ բոլորս միասին երգում էինք (նորից. ստուգել երգի բառերը :D ): Երգի ավարտից հետո ոնց հայտնվել էին, էդպես էլ նորից անհետացան, ու էլի մնացինք չորսով:

Ժամը երեք անց կես այս ակումբն էլ փակվեց, ու մենք դուրս եկանք փողոց, որտեղ արևն արդեն փայլում էր: Դրսում հատուկենտ հարբած մարդիկ էին ման գալիս:

- Երկուշաբթի գիշերով Հելսինկիում միայն Թորիի համերգին եկածներն են,- ասացի:

Կայարանի խաչմերուկին հասնելով պիտի բաժանվեինք: Չորսով իրար պինդ գրկեցինք. չորսս էլ ահագին երջանիկ էինք: Սեմին, Ռիկկան ու Տուլլան ուղևորվեցին տներով, ես՝ դեպի օդանավակայան, որ վերադառնամ Կոպենհագեն:

Ու ժամեր անց Կոպենհագենում էի՝ երջանիկ, հանգիստ, տպավորությունների տակ ու աշխույժ, չնայած գիշերը չէի քնել:

Հիմա նստած մտածում եմ, թե ինչքան լավ բան արեցի, որ գնացի Հելսինկի, ինչքան լավ էր, որ մենակ գնացի, ինչքան լավ էր, որ հյուրանոց չվերցրի: Սա հաստատ իմ կյանքի եզակի փորձառություններից է, ու միշտ հիշելու եմ, միշտ հետս ման եմ տալու: Ու մտածում եմ՝ էս ամենը չէի զգալու, եթե համերգին մենակ չգնայի:

Երբ հասկանում ես, որ առանց մի կոնկրետ մարդու շատ ավելի լավ է, քան նրա հետ, մտնում ես ապաքինման մի նոր փուլ ու կյանքիդ կոնկրետ մի հատված խորը թաքցնում հիշողություններիդ անկյունում՝ վրան կպցնելով պիտակը. «անցած»:

Այլևս երբեք համերգի երկու տոմս չեմ գնի:

Պիտակներ:

Flag Counter
Հիշու՞մ եք, երբ առաջին անգամ գնացի Թորիի համերգին կամ անցյալ տարվանը, երբ կարողացա նաև հանդիպել նրան: Էս տարի էլի եմ տեսնելու Թորիին: Ու երկու անգամ եմ դա անելու. մեկը վաղը, մյուսը՝ ամսի ութին:

Էսօր Դանիայի Սահմանադրության օրն է՝ ոչ աշխատանքային օր, բայց ես գործիս տեղը նստած արագ-արագ փորձում եմ գիտական հոդվածս ավարտել, որ առաջիկա երեք օրերին ուղեղս լրիվ անջատեմ: Էսօր էստեղ նտած երազում եմ վաղվա համերգի մասին, երեխայի պես ուրախանում: Ու էս համերգները սիմվոլիկ են լինելու:

Վաղվանն Էգեսկով պալատում է: Կախարդական բան պիտի լինի: Թորին ու վերածննդի շրջանի պալատը: Ահագին սազում են իրար հետ: Ասում են՝ կարող է անձրև գա: Ասում եմ՝ ավելի պայծառ, լրացուցիչ էֆեկտ կտա համերգին:

Երկուշաբթի Հելսինկիում է: Երկու տոմս ունեմ: Ժամանակին երկու տոմս առա, որովհետև կարծում էի, թե մեկի հետ պիտի գնամ: Չգիտեի, որ մինչև ամառ մենք չենք ձգի: Հետս ուրիշ եկողի չգտա, տոմսը չկարողացա վաճառել: Կողքիս նստատեղը երևի դատարկ է մնալու: Ու էդ դատարկությունը պետք է լցնել: Վաղը գուցե Թորիին տեսնեմ, խնդրեմ, որ Հելսինկիում Դամիեն Ռայսի երգերից կատարի: Կողքիս նստատեղի դատարկության համար է լինելու:

Ու երևի քաջություն է պետք այսքանից հետո մենակով Հելսինկի հասնելու համար: Էմոցիոնալ քաջություն:

Բայց Հելսինկիում համերգից առաջ հավաքվելու ենք ոտքերով ականջներով (ոտքերով ականջներ. այսպես է Թորին կոչում իր երկրպագուներին), շփվելու ենք, ուրախանանք, իսկ համերգից հետո քաղաքը ոտքի տակ ենք տալու, նստենք խոտերի մեջ:

Կյանքիս մեջ առաջին անգամ ոչ էնքան համերգներն են ոգևորում, որքան դրանց շփման կոմպոնենտը:

Ու հետաքրքիր բան են երազները: Հետաքրքիր բան է դրանք գրի առնելը: Կյանքումս կպատկերացնեի՞, որ այս երազից երեք տարի անց կգնամ Հելսինկի Թորիի համերգին, իսկ քաղաքը ոչ թե իմ, այլ մեկ այլ անձի ընտրությունը կլիներ:

Պիտակներ:

Flag Counter
Արան գրեց, թե՝ կգա՞ս վաղը իրիկունը հաց ուտենք: Ուզում էի բուք քլաբից հետո յոգայի գնալ, բայց դե Արային հազար տարի չէի տեսել, չմերժեցի: Համ էլ վաղուց հայերեն չէի խոսել: Արան Կոպենհագենում միակ հայն է, որի հետ պարբերաբար (ես ասեմ պարբերաբար, դուք հասկացեք ամիսը կամ երկու ամիսը մեկ) հանդիպում եմ, դեսից-դենից խոսում, շփվում: Տենց, որոշեցինք իրիկունոտ Պալուդանում հանդիպել:

Գարեջուր չպատվիրեցի: Արան զարմացավ: Ասացի, որ որոշել եմ ամբողջ հունիս ամսին չխմել:

Ում ասում եմ, չեն հավատում, ասում են՝ չես դիմանա: Ես էլ որոշել եմ փորձ անել: Նկատել եմ, որ Կոպենհագենում հիմնականում դժբախտ են էն էքսպատները, որոնք գարեջուր չեն խմում: Ես էլ առանձնապես չէի խմում մինչև էստեղ գալս: Բայց երբ եկա, փորձում էի հասարակության մեջ ինտեգրվել, ու էստեղ շփման մշակույթի կարևոր բաղադրիչ է միասին գարեջուր խմելը: Ուրեմն Էվայի հետ պիտի հոդված գրեի, մեր երկուսի ընդհանուր ընկերուհին՝ Դիթեն, զարմացած մի օր նկատել էր.
- Ո՞նց, դուք հոդված եք գրում, բայց դեռ իրար հետ չե՞ք խմում:
Ու կազմակերպել էր, որ էդ նույն օրը երեկոյան կաֆե Լանգեբրոյում հերթական ամբիոնական խմուշին երկուսս էլ ներկա լինենք:

Հա, ուրեմն մտածում եմ՝ չխմող մարդիկ են դժբախտ: Բայց հետն էլ մտածում եմ՝ չխմելն իրենց դժբախտության պատճառը չի, այլ ինտեգրման ցանկություն չունենալու ախտանիշներից մեկը: Դրա համար որոշել եմ մի ամիս չխմել ու ցույց տալ, որ նույնքան երջանիկ եմ:

Բացի դրանից ահավոր անդուր բան է շաբաթ առավոտը ժամը հինգին տուն գնալը ու մնացած ամբողջ օրդ վարի տալը մենակ նրա համար, որ տասներկու ժամ շարունակ խմում էիր: Ու մեկ էլ հիշում եմ. շաբաթ օրն առաջին օրն էր, երբ որոշել էի չխմել: Երեկոյան Քրիսին հանդիպեցի: Ինքն արդեն մի չորս հատ գարեջուր խմել էր, ինձ էլ հարցրեց՝ would you mind if I drink beer? Ձեն չհանեցի, ես տաք շոկոլադ վերցրի, ինքը՝ գարեջուր: Էնքան անկապ էր, երբ ինքը լավ խմած էր, իսկ ես՝ լրիվ սթափ: Անիմաստ կատակներ էր անում: Ասում էի՝ խնդալու չի: Ասում էր՝ ես էլ կարծում էի, որ խմում եմ, ավելի խնդալու եմ դառնում:

Երևի մի ուրիշ հմտություն է պահանջվում սթափ վիճակում խմած մարդկանց հետ շփվելու համար: Թե չէ իրոք դժբախտ էքսպատ կդառնաս:

Հա, ուրեմն վերադառնանք Արային: Էդպես, ինքը գարեջուր, ես՝ ջուր: Սնվեցինք, որոշեցինք մի քիչ քայլել: Կոպենհագենում էլ էս օրերին Դիսթորշըն փառատոնն է: Խմելու ևս մեկ առիթ: Անցյալ տարի պատահաբար հայտնվել էի էդ փառատոնի կիզակետում ու չգիտեի՝ ոնց դուրս պրծնեի: Օրը ցերեկով փողոցները փակ, էլեկտրոնային երաժշտություն էր հնչում, դանիացիներն էլ արդեն վերին աստիճանի հարբած պարում էին:

Արայի հետ քայլեցինք դեպի Թագուհի Լուիզայի կամուրջ: Արդեն ահագին մարդաշատ էր, զանազան տեղերում էժան գարեջուր ու ֆասթ ֆուդ էին վաճառում, ջահելներն էլ հարբած պարում էին: Արան ասեց, որ Դիսթորշընի ժամանակ դանիուհիները մեկ էլ դեմոնստրատիվ սկսում են փողոցում չիշիկ անել: Շատ եմ լսել դրա մասին, բայց կյանքում չեմ տեսել:

Կամրջի վրա Անդրեասին տեսա: Արդեն ահագին խմած էր: Իմ ավանդական was machst du, Andreas-ից ու իր jeg drikker øl-ից հետո սկսեցի նախատել, թե ինչու էլ չի գալիս մեր դանիերենի դասից հետոյի գարեջրվելուն: Վերջին անգամ ես ու Դեյվիդը մենակ էինք մնացել: Սովորականի պես սկսեց խոստանալ, թե հաջորդ շաբաթ կգա: Նույնիսկ վիդեո արեցի:

Հետո Արայի հետ ավելի խորացանք Նորեբրոյում: Ասեղ գցելու տեղ չկար, իսկ ժողովուրդը մի այլ կարգի խմած էր: Անդարդ-անցավ իրենց համար տժժում էին:

Դուրս եկանք ամբոխի միջից, քայլեցինք հետ դեպի քաղաքի կենտրոն: Մասնավոր օբյեկտների մոտ էլ էին դինամիկներ դրել, մարդիկ պարում էին: Դրանց երաժշտությունն ավելի որակով էր: Էն իմ չսիրած էլեկտրոնայինը չէր: Հետո պարողներն էլ էդքան հարբած չէին:

Ժամը տասնմեկի կողմերն էր, որ տուն մտա: Մութը չէր ընկել: Մութն էստեղ չի ընկնում: Սիրում եմ տարվա էս հատվածը: Հույս կա, որ ամառ կգա:

Պիտակներ:

Flag Counter



Դպրոցը սիրուն փայտե դռներ ուներ: Ինչ-որ վերանորոգումից հետո բերեցին, էս անճոռնի պլաստմասայե ախմախ դռները դրեցին:


Դպրոցը սիրուն փայտե դռներ ուներ: Ինչ-որ վերանորոգումից հետո բերեցին, էս անճոռնի պլաստմասայե ախմախ դռները դրեցին:


Երբ իմացա, որ Խրիմյան Հայրիկի անվան թիվ 10 դպրոցի երրորդ ու չորրորդ հարկերը տալիս են ռուսական դպրոցի, շատ չզարմացա: Շենքի վրա վաղուց աչք ունեին, իսկ դպրոցը դանդաղ քայլերով կործանման էր գնում առաջին հերթին տնօրեն Ապետնակյանի վարած «խելամիտ» քաղաքականության շնորհիվ: Էստեղ զարմանալին ու ցավալին այն է, որ Սովետի ժամանակ հայագիտական դասարան ունեցած դպրոցն այսօր ռուսական է դառնում:

Որևէ տեղ չի ասվում՝ ինչ է լինելու Խրիմյան Հայրիկի դպրոցին: Բայց սովորած լինելով այդ դպրոցում ու լավ իմանալով, որ առաջին երկու հարկերում համարյա դասասենյակ չկա, տնօրենի կաբինետն է, ուսուցչանոցը, բուֆետը և ֆիզկուլտուրայի դահլիճը, ենթադրում եմ, որ լավագույն դեպքում առանց աշակերտների ջան են ասելու, ջան լսելու:

Իսկ դպրոցը գնում էր փակվելու եզրին դեռ այն ժամանակներից, երբ ես այնտեղ աշակերտ էի: Գնում էր այդ ուղղությամբ, որովհետև աշակերտի վրա թքող ուսուցիչը չէր պատժվում, խուլիգան աշակերտներին նախատող չկար, ու սովորելը չէր ողջունվում: Կար գողական ֆիզկուլտի դասատու, որը կարող էր դասարանի խուժանների հետ հսկա ծամոնը բերանին նստել, անճաշակ սցենարներ գրել: Ու կային նաև մատների վրա հաշված լավ աշակերտներ, որոնք հերթով գնում էին դպրոցից:

Տնօրենն ամեն ինչ անում էր, որ ոչ ոք չկարողանա գնալ. վատ վարքով ու առաջադիմությամբ աշակերտները չէին պատժվում, հանգիստ դասարանից դասարան էին տեղափոխվում՝ այդպիսով խանգարելով նրանց, ովքեր ուզում էին մի բան սովորել: Իսկ լավ աշակերտների փաստաթղթերը զոռով էր տալիս. բա գլխաքանակ է, ո՞նց թույլ տա, որ պակասեն: Բայց ի վերջո, հենց լավերն էին, որ կարողանում էին պոկվել այդ դպրոցից: Հենց իմ ավարտելուց հետո էլ եղբայրս ուրիշ դպրոց տեղափոխվեց: Իսկ շրջապատում շատերն իրենց փոքր երեխաներին չէին էլ ուզում մեր դպրոցում առաջին դասարան ուղարկել:

Մենք ունեինք լավ ուսուցիչներ: Իմ ավարտելուց հետո կամաց-կամաց բոլորը հեռացան, ոմանք՝ կաշառակերության մեղադրանքով: Մազերս բիզ-բիզ էին կանգնել. գլխավոր կաշառակեր տնօրենը, որ ատեստատ էր վաճառում դասի չեկող ինչ-որ անհայտ աշակերտների, այլ ուսուցիչների կաշառակերության մեղադրանքով հեռացնում է:

Մի խոսքով, դեռ տասը-տասներկու տարի առաջ պարզ էր, որ նման քաղաքականությամբ դպրոցը գնալով փոքրանալու է, ու քաղաքապետարանը դրա գոյության հարցն է բարձրացնելու: Ասում են նաև, որ շատերը շենքի վրա աչք ունեին: Էնպես որ, սպասելի էր, որ ավելի քան հարյուր տարվա պատմություն ունեցող դպրոցը մի օր փակվելու էր: Բայց ուղեղիս մեջ չի տեղավորվում, թե ինչու հենց ռուսական դպրոց: Ու մեկ էլ չգիտեմ՝ ով է լինելու այդ դպրոցի տնօրենը: Չեմ զարմանա, եթե Ապետնակյանը լինի. ինքն իր համար տեղ անելուց լավ է:

Պիտակներ:

Flag Counter

Գնում եմ Իռլանդիա

Այս տարի ամառային արձակուրդիս մի մասն Իռլանդիայում անցկացնելու մտադրությունը շատ տարօրինակ ստացվեց: Իմ բլոգի հին ընթերցողները կհիշեն տարվածությունս այդ երկրով, կհիշեն նաև առաջին այցելությանս գրառումներն ու զանազան կիսաֆանտաստիկ պատմությունները: Ոմանց նաև ասել էի, որ անպայման էլի եմ գնալու: Ու այդ էլին եկավ երեք տարի անց շատ տարօրինակ հանգամանքներում:

Հաստատ մի տարով էլ կհետաձգեի, փոխարենը Երևանում մի շաբաթ ավել կմնայի, հաստատ ուրիշ կերպ ամառս կպլանավորեի, հաստատ վիզայի գլխացավանքի մեջ չէի ընկնի, եթե չլիներ մի փոքրիկ հանգամանք. իռլանդացի: Այս իռլանդացու մասին ես դեռ շատ կպատմեմ, որովհետև իմ կյանքում նրա հայտնվելն ահագին բան փոխեց, տակնուվրա արեց թե՛ լավ, թե՛ վատ իմաստով, ու առաջիկա տարիներում հաստատ ստեղծագործականությունս սևեռված է լինելու նրա վրա:

Նախնական ծրագիրն էր միասին Դուբլինում Դամիեն Ռայսի համերգին գնալը (երկուսս էլ այս երգչին շատ ենք սիրում), հետո մի շաբաթ ճամփորդելը: Ընթացքում բաներ փոխվեցին: Ես ասում եմ՝ փոխվեցին, դուք հասկացեք՝ ռադիկալ փոփոխություններ: Բավական է ասելը, որ արդեն տասը շաբաթ է, ինչ սույն իռլանդացուն չեմ տեսել, չնայած երկուսս էլ շարունակում ենք նույն քաղաքում ապրել: Հետևաբար, մնում էր երկու տարբերակ. Իռլանդիա ընդհանրապես չգնալ կամ գնալ մենակ: Ես ընտրեցի երկրորդը ու սկսեցի կամաց-կամաց պլանավորել:

Վիզա ստանալը, ինչպես սովորաբար, իսկական գլխացավանք է: Պիտի դափոնով փաստաթղթեր հավաքես, ներկայացնես, հետո էլ ասեն՝ չէ, աշխատանքային պայմանագիրը բավարար չէ, արձակուրդներիդ օրերը նշող թուղթ բեր, չէ, հաշվիդ մնացորդի մասին տեղեկությունը բավարար չէ, վերջին վեց ամսվա մուտքի ու ելքի թուղթ բեր:

Բայց դեսպանատան դանիացի աշխատակցուհին անսովոր շփվող էր: Երբ տեսավ հասցես, հարցրեց.
- Սա առանձնատուն է, չէ՞: Ես այս տանը մշտական այցելու էի 70-ականներին:
Հետո ընկավ հիշողությունների գիրկը. դեմքից երևաց: Բայց էլ ոչինչ չասաց:

Երեկ, երբ տարա պակասող փաստաթղթերը, ինձ հիշեց: Հարցրի, թե երբ կլինի վիզան: Սկսեց հարմարացնել, որ գնալու օրիս հնարավորինս մոտ լինի, բայց որ համ էլ դեռ Հայաստան գնացած չլինեմ:
- Հասկանու՞մ ես՝ վիզան ուժի մեջ է մտնում տալու օրվանից երեք ամսով: Եթե շուտ տանք, եթե որոշ բաներ պատահեն, չկարողանաս գնալ քո ուզած օրերին, տակը մի ամիս կմնա նորից պլանավորելու համար:
- Ինձ մեկ է,- ասացի,- եթե իմ ուզած օրերին չգնամ, էլ չեմ գնա:
- Հա, տեսնում եմ՝ համերգ ես գնում,- ժպտաց:

Հիմա նստած սպասում եմ վիզայիս: Ամբողջ մի շաբաթն արդեն մանրամասն պլանավորված է, հյուրանոցները՝ վարձված: Այս անգամ Դուբլինում քիչ եմ մնալու, ավելի շատ բնության գրկում եմ լինելու:

Հաճախ են կոլեգաներս ու ընկերներս հարցնում, թե ամառվա համար ինչ պլաններ ունեմ: Անկեղծ ասած, չեմ սիրում այդ թեմայով խոսել: Բայց երբ հարցնում են, կարճ ու կոնկրետ պատասխանում եմ, որ մի մասը Երևանում եմ անցկացնելու, մի մասը՝ Իռլանդիայում: Վերջինիս մասին լսելիս միանգամից հարցնում են, թե արդյոք որևէ մեկի ճանաչում եմ այնտեղ կամ ում հետ եմ գնալու:
- Մենակ,- պատասխանում եմ,- ու ոչ մեկի չեմ ճանաչում:
Զարմացած նայում են ինձ՝ փորձելով հասկանալ այս տարօրինակ ընտրությունս ու հատկապես վիզա ստանալու գլխացավանքը:

Իսկ իմ հիմնավորումը շատ պարզ է. գնում եմ Իռլանդիա ինքս ինձ հետ ժամանակ անցկացնելու: Վերջին ամիսներին կատարվածից հետո էդպես էլ ժամանակ չեմ ունեցել ինքս ինձ հետ մենակ մնալու, ներսս քննելու ու ցավը մինչև վերջ մաքրելու: Այս ճամփորդությունս ինչ-որ իմաստով հիշեցնելու է յոթ տարի առաջվա Սևիլյան, որն ինձ օգնեց վերջնականապես հաղթահարել իմ կյանքի մեկ այլ դժվարին փուլ, երբ շատ ավելի երիտասարդ ու անփորձ էի:

Իռլանդիա գնում եմ առանց էլեկտրոնային միջոցների, առանց համակարգչի: Գնում եմ թուղթ ու գրիչով, թղթե քարտեզներով: Լիքը թափառելու եմ, կորելու եմ, խոսելու եմ անծանոթների հետ, նստելու եմ անծանոթների մեքենաներ: Մի խոսքով, գնում եմ արկածներ փնտրելու:
Flag Counter

Բլոգատեր

byurie
Բյուրակն

Latest Month

August 2015
S M T W T F S
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     

Պիտակներ

Syndicate

RSS Atom
Powered by LiveJournal.com